ارزیابی عوامل موثر بر قاچاق کالا در ایران: رویکرد اقتصادسنجی بیزین

زمینه و هدف: در دهه های اخیر قاچاق کالا به یکی از پدیده های منفی در کشورهای مختلف و به ویژه کشورهای در حال توسعه تبدیل شده است. ایران نیز به دلیل شرایط جغرافیایی ویژه، همواره شاهد رشد قاچاق در کنار تجارت قانونی بوده است. حال پیش نیاز اتخاذ تصمیمات مناسب در زمینه مقابله با قاچاق، آگاهی از عوامل تاثیرگذار بر قاچاق کالا است. بنابراین هدف مطالعه حاضر بررسی تاثیر عوامل بالقوه موثر بر قاچاق کالا در ایران در سال های 1400-1375 بوده است.روش: مطالعه حاضر یک روش کمی و ارتباطی از نوع همبستگی است که برای غلبه بر نااطمینانی مدل در تجزیه و تحلیل داده ها و بررسی همه عواملی که بطور بالقوه ممکن است بر قاچاق کالا موثر باشند، از رویکرد میانگین گیری مدل بیزین (bma) استفاده نموده است.یافته ها: بر اساس یافته های تحقیق، از بین 22 متغیر بالقوه، 9 متغیر دارای احتمال تاثیرگذاری بالاتر از 50 درصد بوده اند. بدین صورت که نرخ بیکاری، نرخ تورم، ناعدالتی اقتصادی، تفاوت نرخ ارز رسمی و غیر رسمی، مالیات، اندازه دولت، فقر، تعرفه، میل نهایی به مصرف، یارانه، ممنوعیت تجارت، گردشگری، حمل و نقل، مرگ و میر و ارتباطات رابطه مثبت و درآمد، رشد اقتصادی، باز بودن تجارت، مذهب، صنعت، شاخص آموزش و نظام ارزی رابطه معکوس با قاچاق کالا در ایران دارند.نتیجه گیری: بر اساس نتایج مطالعه حاضر، پیشنهاد می شود که سیاست گذاران از طریق حمایت از تولید کالاهای سلامت داخلی، کاهش مخارج جاری خود، حمایت از صنایع پیشرو، کاهش اختلاف بین نرخ ارز رسمی و غیررسمی، کاهش محدودیت های تجارت بین المللی و افزایش آگاهی افراد جامعه در رابطه با استفاده صحیح از وسایل ارتباطی به کاهش قاچاق کالا کمک نمایند.

evaluating the factors affecting goods smuggling in iran: a bayesian econometric approach

background and objective :in recent decades, goods smuggling has become a significant negative phenomenon in various countries, particularly developing ones. given its unique geographical circumstances, iran has consistently witnessed smuggling growth alongside legal trade. the prerequisite for making appropriate decisions to combat smuggling is understanding the factors influencing goods smuggling. this study aims to examine the impact of potential factors affecting goods smuggling in iran during the period 1996-2021.method :this quantitative, correlational study employs a bayesian model averaging (bma) approach to overcome model uncertainty in data analysis and investigate all factors potentially influencing goods smuggling. the methodology allows for comprehensive analysis of multiple variables while accounting for statistical uncertainty.findings :the research identified nine variables with over 50% probability of influence among twenty-two potential factors. positive relationships with smuggling were found for unemployment rate, inflation, economic inequality, official/parallel exchange rate differential, taxes, government size, poverty, tariffs, marginal propensity to consume, subsidies, trade prohibitions, tourism, transportation, mortality, and communications. inverse relationships were observed for income, economic growth, trade openness, religion, industry, education index, and exchange rate regime.conclusion :the study suggests policymakers should focus on supporting domestic health product manufacturing, reducing current expenditures, backing leading industries, narrowing the official/parallel exchange rate gap, decreasing international trade restrictions, and raising public awareness about proper use of communication technologies. these measures would contribute significantly to reducing goods smuggling in iran.