جایگاه خانواده در رسیدگی غیر قضایی در لایحه تشکیل پلیس ویژه اطفال و نوجوانان در ایران با نگاهی به قوانین نیوزلند و انگلستان

زمینه و هدف: با توجه به اهمیت عدالت ترمیمی و حفظ مصالح عالیه کودک این مطالعه جایگاه خانواده در رسیدگیهای غیر قضایی و الزامات آن در لایحه تشکیل پلیس ویژه اطفال و نوجوانان ایران را با نگاهی به دو کشور نیوزیلند و انگلستان بررسی کرد و هدف اصلی آن شناسایی خلاها و ارائه راهکارهایی برای بهبود کارکرد نشستهای خانوادگی بود.روش این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه اجرا توصیفی - تحلیلی است. داده ها از طریق مطالعه کتابخانهای و اسنادی گردآوری شد و به روش تحلیل محتوا بررسی شدند. اسناد بررسی شده، شامل قوانین داخلی ایران به ویژه لایحه تشکیل پلیس ویژه اطفال و نوجوانان اسناد بین المللی مانند کنوانسیون حقوق کودک و همچنین قوانین مرتبط در نظام حقوقی انگلستان قانون دادرسی اطفال و دلایل جزایی (1999) و نیوزیلند قانون کودکان نوجوانان و خانواده های آنها (1989 بود. به علاوه، مقالاتعلمی منتشر شده در پایگاههای معتبر داخلی و بین المللی طی بازه زمانی 1377 تا 1403 نیز بررسی شدند. یافتهها و نتایج مطالعه نشان داد در لایحه تشکیل پلیس ویژه اطفال و نوجوانان جایگاه و نقش خانواده به ویژه در نشست های خانوادگی پررنگ است و آغاز رسیدگی غیر قضایی منوط به رضایت ولی یا سرپرست شده است با این حال جزئیات مربوط به شرایط استفاده از این شیوه نحوه برگزاری جلسات و نظارت بر اجرای توافقها به روشنی بیان نشده است. تجربه نیوزیلند و انگلستان نشان . دهد که مشارکت خانواده همرا راه با چارچوبهای الزام آور و نظارت مستمر موفق تر است بنابراین برای کارآمدی بیشتر لایحه در ایران لازم است آیین نامههای اجرایی شامل تعیین شرایط استفاده از روشهای غیر قضایی، تدوین دستور العمل برگزاری نشستهای خانوادگی شیوه های نظارت بر رفتار کودک و سازوکار جبران خسارت باشد.

the position of the family in non-judicial proceedings in the bill for the establishment of a specialized police for children and adolescents in iran, with a look at the laws of new zealand and england

background and objective: restorative justice emphasizes the best interests of the child. this study examines the role of the family in non-judicial proceedings under the draft bill on the establishment of the special police for children and adolescents in iran. using the experiences of new zealand and england, both with established family group conferences (fgcs), it identifies gaps and offers measures to strengthen family participation.method: this applied research follows a descriptive-analytical design. data were collected through library and documentary studies and analyzed by content analysis. sources included iranian law, particularly the draft bill; international instruments such as the convention on the rights of the child; and legislation in england (youth justice and criminal evidence act 1999) and new zealand (children, young persons, and their families act 1989). additionally, scholarly works published in reputable journals between 1998 and 2024 were reviewed.findings and results: the draft bill assigns a central role to the family, especially through family meetings, and conditions non-judicial proceedings on the consent of guardians. however, it does not provide clear standards for when such measures are applicable, how conferences should be organized, or how agreements are to be monitored. evidence from new zealand and england shows that family participation is most effective when supported by binding frameworks and systematic oversight. to enhance the draft bill's effectiveness, executive regulations should define criteria for using non-judicial approaches, issue detailed guidelines for family conferences, establish monitoring mechanisms for children's conduct, and design frameworks for victim compensation.