اثربخشی زوج درمانی مبتنی بر طرحواره بر خستگی زناشویی و کیفیت روابط زناشویی زوجین با همسر مبتلا به کاستی توجه/بیش فعالی

زمینه و هدف: بسیاری از پژوهش‌ها به نقش منفی اختلالات روان‌شناختی از جمله اختلال کاستی توجه/بیش فعالی (adhd) بر روابط زناشویی و عدم سازگاری زوجین اشاره دارند. پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی زوج‌درمانی مبتنی بر طرحواره بر خستگی زناشویی و کیفیت روابط زناشویی زوجین با همسر مبتلا به نقص توجه/بیش فعالی انجام شد.روش: پژوهش به روش شبه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه گواه و پیگیری دوماهه انجام شد. جامعه آماری شامل تمامی زوجین با همسر مبتلا به adhd بود که در 6 ماهه اول سال 1402 به مراکز مشاوره و روانشناسی منطقه 3 شهر تهران مراجعه کردند؛ 28زوج 56 نفر بصورت در دسترس وارد مطالعه شدند و به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه قرار گرفتند. گروه آزمایش طی 13جلسه تحت مداخله‌ زوج‌درمانی مبتنی بر طرحواره قرار گرفتند. ابزار اندازه‌گیری شامل پرسشنامه خودگزارش‌دهی اختلال کمبود توجه-بیش فعالی بزرگسالان کانرز (caars-s، کانرز و همکاران، 1999)، مقیاس خستگی زناشویی (cbm، پاینز، 1996) و مقیاس کیفیت زناشویی (rdas، باسبی و همکاران، 1995) بود. تحلیل داده‌ها با روش تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی انجام شد.یافته‌ها: زوج‌درمانی مبتنی بر طرحواره بر کاهش خستگی زناشویی و افزایش کیفیت روابط زناشویی در زوجین با همسر مبتلا به adhd موثر بود (0.01>p) و اثربخشی تا مرحله پیگیری دارای ماندگاری اثر است.نتیجه‌گیری: با توجه به اثربخشی زوج‌درمانی مبتنی بر طرحواره در کاهش خستگی زناشویی و افزایش کیفیت روابط زناشویی، می‌توان از این درمان جهت بهبود کیفیت زندگی زناشویی زوجین با همسر مبتلا به adhd استفاده کرد.

effectiveness of schema-based couple therapy on marital burnout and quality of marital relationships in couples with a spouse diagnosed with attention deficit/hyperactivity disorder

background and aim: numerous studies highlight the detrimental effects of psychological disorders, particularly attention deficit hyperactivity disorder (adhd), on marital dynamics and couple compatibility. this research seeks to evaluate the efficacy of schema-based couples therapy in alleviating marital fatigue and enhancing the quality of marital relationships among couples where one partner has adhd.method: the study employed a quasi-experimental design featuring pre-tests, post-tests, a control group, and a two- month follow-up. the target population comprised all couples with a partner diagnosed with adhd who sought assistance from counseling and psychological centers in region 3 of tehran during the first half of 2023. a total of 28 couples (56 individuals) were conveniently recruited for participation in the study and were randomly assigned to either an experimental or control group. the experimental group participated in schema-based couples therapy over 13 sessions. measurement instruments included the conners adult adhd rating scale (caars-s, conners et al., 1999), the couples burnout measure (cbm, pines, 1996), and the dyadic adjustment scale (rdas, busby et al., 1995). data analysis utilized repeated measures anova along with bonferroni post-hoc tests.results: the implementation of schema-based couples therapy significantly reduced marital fatigue while improving the quality of marital relationships among couples with an adhd- affected partner (p< 0.01). this positive effect persisted during the follow- up assessment.conclusion: in light of its effectiveness in mitigating marital fatigue and enhancing relationship quality, schema-based couples therapy presents a viable treatment option for improving married life for couples affected by adhd.