بررسی اثر محافظت کبدی عصاره متانلی گیاه هفت بند خزری (polygonum hyrcanicum) بر سمیت کبدی ناشی از تتراکلرید کربن در موش سوری

زمینه و هدف: تولید گونه های فعال اکسیژن (ros) و القای استرس اکسیداتیو مکانیسمهای اصلی ایجاد آسیب کبدی، توسط بسیاری از سموم کبدی است. تتراکلرید کربن یک حلال آلی است که به واسطه تولید گونه های فعال اکسیژن و القاء استرس اکسیداتیو بطور گسترده ای بعنوان یک مدل سمیت کبدی مورد استفاده قرار می گیرد. گیاه علف هفت بند (polygonum) متعلق به خانواده polygonaceae گونه اندمیک ایران بوده و در شمال و شمال شرقی ایران رویش دارد. این گیاه در مناطق شمالی کشور بخصوص در ناحیه ترکمن صحرا به صورت دم کرده جهت درمان کم خونی ، سنگ کلیه و اختلالات کبدی مورد استفاده قرار می گیرد. با توجه به ویژگیهای فیتوشیمیاییp. hyrcanicum و نیز سابقه کاربرد سنتی آن در ایران، در این مطالعه اثرات محافظتی عصاره متانلی اندام هوایی گیاه بر سمیت کبدی ایجاد شده توسط تتراکلرید کربن مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفت.روش‌ها: سرشاخه های گلدار گیاه polygonum hyrcanicum از منطقه ورسک استان مازندران جمع آوری شد. عصاره گیری از اندام هوایی خرد شده گیاه توسط حلال متانل به روش ماسراسیون در دمای اتاق انجام گرفت. موش های سوری نر در محدوده وزنی g 5 ± 23 بصورت خوراکی بمدت 7 روز با دوزهای مختلف عصاره متانلی علف هفت بند خزری ( دوزهای mg/kg 500 ، 750 و 1000)، اناستیل سیستئین ( mg/kg 200 بعنوان کنترل مثبت) و آب (ml/kg 10 بعنوان گروه کنترل منفی) تیمار شدند. دو ساعت پس از دریافت آخرین تیمار، موشها تک دوز داخل صفاقی تتراکلرید کربن با دوز ml/kg 5 /0 دریافت نمودند. بعد از 24 ساعت با رعایت اصول اخلاقی موشها کشته شدند و سطح آنزیم های کبدی در سرم و میزان لیپید پراکسیداسیون در بافت کبدی تعیین گردید.یافته ‌ها: تجویز دوز ml/kg 0.5 تتراکلرید کربن بصورت داخل صفاقی باعث افزایش معنی داری در میزان آنزیم های کبدی alt و ast در پلاسما و میزان پراکسیداسیون لیپیدی در بافت کبدی گردید. تجویز عصاره متانلی گیاه هفت بند خزری در دوزهای مختلف mg/kg 500، 750 و 1000 موجب کاهش معنی داری درسطح آنزیم های کبدی و میزان پراکسیداسیون لیپیدی گردید.نتیجه ‌گیری: نتایج این مطالعه برای اولین بار نشان داد که عصاره متانولی گیاه علف هفت بند خزری که بومی ایران می باشد دارای اثرات محافظ کبدی در مدل سمیت کبدی در موش بوده که این اثرات را عمدتا از طریق مهار استرس اکسیداتیو در سلولهای کبدی در مقابل ترکیبات اکسیدانت اعمال می کند. به همین دلیل انجام مطالعات بیشتر بر روی فراکسیونهای مختلف عصاره تام جهت تعیین اجزاء موثر و مکانیسم های درگیر پیشنهاد می گردد.

Hepatoprotective effect of Polygonum hyrcanicum methanolic extract on the carbon tetrachloride induced hepatotoxicity in mice

Background and aim: Production of reactive oxygen species (ROS) and induction of oxidative stress are the main mechanisms of xenobioticsinduced liver injury. Carbon tetrachloride, an organic solvent, has been extensively used as an animal model of liver toxicity through production of free radicals. Polygonum hyrcanicum, Polygonaceae, is an endemic species which grows in north and northeast parts of Iran. Decoction of this plant has been traditionally used in northern parts of Iran, mainly Turkman Sahra, for alleviation of anemia, kidney stones and liver disorders. Considering the phytochemical properties of this plant and its traditional use, in this study the hepatoprotective effect of the aerial parts of P. hyrcanicum was evaluated in CCL4induced hepatotoxicity in mice.Methods: P. hyrcanicum was collected from Veresk region in Mazandaran province. Methanolic extract of the aerial parts was prepared using maceration at room temperature. Male albino mice weighing 23 ±5 g were treated with different doses of P. hyrcanicum (500, 750 and 1000 mg/kg), Nacetylcystein (200 mg/kg, as positive control) and water (10 ml/kg, as negative control) by gavage for seven days. Two hours after the last dose, 0.5 ml/kg CCL4 was injected to mice intraperitoneally (i.p.) to induce liver toxicity. Twentyfour hours later, the animals were sacrificed and liver enzymes in the serum and lipid peroxidation in the liver samples were determined.Results: CCL4 significantly increased the serum levels of ALT and AST and lipid peroxidation in liver samples. Treatment of mice with P. hyrcanicum for seven days decreased significantly the serum liver enzymes and liver lipid peroxidation.Conclusion: We showed for the first time that methanolic extract of P. hyrcanicum, an Iranian endemic plant, has hepatoprotective properties in mice through inhibition of oxidative stress iduced by oxidants. It is suggested that further studies on the fractions of the crude extract take place to determine the effective ingredient (s) and therapeutic mechanisms.