تحلیل زمان در نظام‌های رواییِ نمایشنامۀ افرا نوشتۀ بهرام بیضایی: مطالعه‌ای در چهارچوب نشانه-معناشناسی گفتمانی

نشانه - معناشناسی به شرایط دریافت و تولید معنا در نظام‌های گفتمانی روایی می‌پردازد. در حوزۀ روایت می‌توان از گرمس و لاندوفسکی، دو تن از پژوهشگران مکتب پاریس نام برد که انواع روایت و گفتمان‌های آن را مورد تقسیم‌بندی انواع کنشی، تعاملی، تطابقی و امتزاجی قرار داده‌اند. زمان یکی از عناصر روایت است که در زنجیره‌های معناییِ نظام‌های یاد شده در یک اثر نقش حائز اهمیتی را داراست. زمان در نظام‌های کنش‌محور براساس روال مادی و تقویمی و در نظام‌های روایی مدرن به صورت شوشی مانند زمان‌های خلسه، چرخشی و غیره ظاهر می‌شود. در این مقاله با بررسی آرای نشانه معناشناسان در زمینۀ گفتمان روایت و انواع آن، همچنین با تکیه بر هریک از مدل‌های روایی و زمان مربوط به آن‌ها، به این پرسش پاسخ می‌دهیم که: چگونه در یک اثر ادبی -نمایشی نظام‌های روایی حاکم بر آن تغییر می‌کنند و این دگرگونی نظام‌های گفتمانی چطور به تغییرات انواع زمان در اثر روایی منجر می‌شود؟ با توجه به رویکرد نشانه - معناشناسی گفتمانی در این مقاله، مسئلۀ اصلی این است که نظام‌های روایی و زمان‌های هریک چطور قابلیت تغییر و ورود به ساحت یکدیگر را پیدا می‌کنند. هدف اصلی از این مقاله بررسی انواع نظام‌های روایی یادشده در گفتمان نشانه - معناشناسانه و انتقال آن‌ها به یکدیگر و به تبع آن انواع زمان‌هایی که در این نظام‌ها کارکرد روایی دارند است. به منظور نیل به این هدف، بر روایت در نمایشنامۀ افرا یا روز می‌گذرد نوشتۀ بهرام بیضایی تمرکز شده است.

an analysis of “time” in the narrative systems ofbahram beyzai’s afrā: a discurse semiotic study

semiotics refers to the conditions of receiving and producing meaning in narrative discursive regimes. in the field of narrative, we can mention greimas and landowski, two researchers of the paris school, who have classified various types of narrative and its discourses into four categories: action, interaction, accommodation, and fusion. time is one of the elements of narrative which plays an important role in the semantic chains of the narrative systems. it appears in the action systems on the basis of physical and temporal conventions, and in the modern narrative systems, it appears as sensible/stative times, such as ecstasy, circular, etc. in this article, by examining the framework of semiotics on the subject of narrative discourse and its various types, and also relying on each of the narrative models and their associated times, we answer the following questions: how do the dominant systems in a literary dramatic work change, and how do these transformations of discourse systems lead to changes in the types of time in the narrative. according to the discursive semiotic approach, the main issue is how the narrative systems and their times are able to change and enter the domains of each other. the main purpose of this article is to investigate the various types of narrative systems in the semio semantics discourse and their transfer to each other, and consequently, the types of times that have a narrative function in these regimes. to achieve this goal, the focus is on the narrative in the play afrā by bahram beyzai.