تحلیل فرایند تولید معنا در حکایت «تعلق موش به چغز» بر اساس رویکرد نشانه - معناشناختی گفتمانی گرماس

کشف الگوی حاکم بر آثار ادبی و بررسی عناصر درون‌متنی آن‌ها علاوه بر اینکه موجب درک و دریافت مطلوب‌تری از متون می‌شود، با کمک نتایج به‌دست‌آمده از این نوع تحلیل‌ها می‌توان به شگردهای خلق آثار نیز دست یافت. یکی از روش‌های تحلیل متون ادبی، الگوی روایی گرماس است. در این پژوهش فرایند تولید و دریافت معنا با رویکرد نشانه معناشناختی گفتمانی در حکایت «موش و چغز» از دفتر ششم مثنوی مثنوی، بر پایه‌ پژوهش کتابخانه‌ای و شیوۀ تحلیلی توصیفی، واکاوی شده‌است. هدف اصلی این است که ببینیم آیا کنش به تنهایی قادر به کنترل و هدایت روایت است یا خیر؟ اگر نه، چه عنصر دیگری جهت تکمیل فرآیند کنشی در نظر گرفته می‌شود؟ همچنین چه عوامل و ابزارهایی دلالت‌های معنایی را در این دو نظام تحت تاثیر قرار می‌دهند؟ در این راستا نحوۀ تطابق ساختار این روایت با الگوی گرماس بررسی و مشخص شد که در این حکایت گفتمان غالب، شناختی است، و کنش حضور پررنگ‌تری از شوش دارد. هرچند داستان با شوش دوستی آغاز می‌شود، با کنش استمرار می‌یابد و به تنش ختم می‌شود. کنش‌گر اصلی (موش) توانش جسمی لازم برای رسیدن و همراهی با چغز (قورباغه) را ندارد، برای همین طی گفتمانی القایی با تشویق و تحریک حس جوانمردی و کرم قورباغه، او را متقاعد به بستن طناب می‌کند. البته نظام‌های گفتمانی دیگری نیز در این حکایت کوتاه به کار رفته‌است، از جمله نظام گفتمانی مرام‌مدار و نظام گفتمانی تصادفی. در نتیجه‌ همین تصادف است که جریان روایت دستخوش تحول می‌شود و کنش هدایتگری خود را از دست می‌دهد و مبنایی می شود برای ظهور و هدایتگری تنش و پرتاب کنشگران به مکان ورطه.

analysing the process of signfication in the story mouse belongs to frog based on greimas discourse- semiotic approach

this article addresses to narrotologyof the anecdote the mouse belonging to frog in masnavi manavi based on theory of greimas. the auothers try to indicate how to match the structure of the narrative with the model of greimas. greimas who is theorist in the field of narrationconsiders the character to be part of the text and subordinate to the action. by placing the main agent in the centre in relation to the goal he changed the role that propp had described and proposed to a new model in this research using descriptive analysis method it was determined that the narrative change of the anecdote can be adapted base on the of situation in comparison to dual confrontation and from actors point of view. there are two models of action in two separate situation and interpretation of the anecdote also were analyzed in two situation s. the plot of the story is logically coherent and resonate with gerems model.