چالش‌ های اجماع‌ راهبردی از نگاه مدیران دولتی : کاربست روش ‌شناسی تحلیل شبکه اجتماعی

اجماع راهبردی نقطه شروع مهمی در توسعه برنامه‌ریزی راهبردی محسوب می‌شود و فقدان آن به پراکندگی در اندیشه‌ها و باورها در مورد ترجیحات راهبردی و آینده مورد نظر سازمان اشاره دارد. هدف اصلی این پژوهش تشریح کاربرد تحلیل شبکه‌ اجتماعی در چالش‌های پیش‌روی مدیران در حصول به متغیر حساس و مهم اجماع راهبردی در تدوین و اجرای راهبرد از طریق درک گفته‌های مدیران در این زمینه است. کاربست روش‌شناسی تحلیل شبکه اجتماعی با تمرکز بر روابط میان اعضا، فهم عمیقی از تعاملات و پیوندهای میان تصمیم‌گیرندگان به‌دست می‌دهد. جامعه مورد مطالعه، مدیران سازمان‌های دولتی هستند که تجربیات خود را بیان و توصیف می‌کنند. در بخش اول به‌منظور جمع‌آوری داده‌های کیفی با استفاده از  نمونه‌گیری هدفمند با 9 نفر از مدیران تصمیم‌گیرنده، مصاحبه انفرادی نیمه ساختارمند انجام شد. یافته‌های پژوهش با استفاده از روش تحلیل مضمون در 43 شاخص، 8 مولفه و 3 بعد اساسی طبقه‌بندی شدند. 3 بعد شناسایی شده شامل ویژگی‌های انسانی، فرایند تصمیم‌گیری و ساختار سازمانی است. مولفه‌های بعد ویژگی‌های انسانی عبارتند از شکاف شناختی، ناکارآمدی‌های فردی، ناکارآمدی‌های درون‌گروهی، و مولفه‌های بعد فرایند تصمیم‌گیری، فلج تحلیلی، ناکارآمدی‌های نظام تصمیم‌گیری، پویایی‌های تصمیم‌گیری را در خود جای داده ‌است. همچنین تعارض منافع و عزم نمادین در سطح راهبردی جزو مولفه‌های بعد سوم (ماهیت ساختار سازمانی) قرار دارد. در مرحلة دوم با استفاده از روش تحلیل شبکه اجتماعی و مفهوم مرکزیت (درونی، بیرونی و بینابینی) کلیدی‌ترین چالش‌ها شناسایی شدند. براین اساس، چالش «باور نداشتن به تاثیرگذاری ارتباط اجتماعی غیررسمی در سازمان (شبکه‌سازی ارتباطات)» بیشترین مرکزیت درجه بیرونی را دارا است. برمبنای مرکزیت درجه درونی، چالش «ضعف در ایجاد رفتار توافق‌جویانه در گروه» بیشترین تاثیرپذیری را از سایر چالش‌ها دارد. همچنین بیشترین مرکزیت بینابینی به چالش‌ «اولویت‌های ناهم‌سو و متعارض» تعلق دارد.

challenges of strategic consensus from the perspective of public managers: applying social network analysis methodology

strategic consensus is a crucial starting point in developing strategic planning, and its absence indicates a divergence in thoughts and beliefs regarding an organization’s strategic preferences and envisioned future. the primary objective of this study is to illustrate the application of social network analysis in addressing the challenges faced by managers in achieving the critical variable of strategic consensus in strategy formulation and implementation by understanding managers’ insights on this matter. by applying social network analysis methodology, with a focus on the relationships among members, a deep understanding of the interactions and connections among decision-makers is achieved. the study population consists of public sector managers sharing and describing their experiences. in the first phase, qualitative data was collected through purposive sampling, with semi-structured individual interviews conducted with nine decision-making managers. the research findings, using thematic analysis, were categorized into 43 indicators, 8 components, and 3 main dimensions. the three identified dimensions are human characteristics, decision-making processes, and organizational structure. the components within the human characteristics dimension include cognitive gaps, individual inefficiencies, and intra-group inefficiencies; those within the decision-making process dimension include analytical paralysis, inefficiencies in the decision-making system, and decision-making dynamics. additionally, the organizational structure dimension encompasses components such as conflict of interest and symbolic commitment at the strategic level. in the second phase, using social network analysis and the concept of centrality (internal, external, and intermediary), the key challenges were identified. accordingly, the challenge of &lack of belief in the impact of informal social connections within the organization (networking) had the highest external centrality. based on internal centrality, the challenge of lack of consensus-seeking behavior in the group was most influenced by other challenges. additionally, the challenge of misaligned and conflicting priorities exhibited the highest intermediary centrality.