گذار به حکمرانی هوشمند: پیشایندهای استقرار نظام بودجه‌ریزی هوشمند در بخش عمومی

نظام بودجه‌ریزی یکی از ابزارهای اساسی برای پاسخگویی، کنترل و تحقق اهداف ملی در حکمرانی بخش عمومی محسوب می‌شود. در شرایط کنونی، تحولات نوپدید و پیچیدگی مسائل عمومی باعث شده است تا روش‌های سنتی بودجه‌ریزی، کارایی و اثربخشی خود را از دست بدهند؛ از این‌رو، گذار از حکمرانی سنتی به حکمرانی هوشمند به عنوان یک ابتکار کارآفرینی نهادی و کارآفرینی بخش عمومی، اهمیت ویژه‌ای دارد. هدف این پژوهش، شناسایی و اولویت‌بندی پیشایندهای استقرار نظام بودجه هوشمند در ایران است. این پژوهش از منظر روش‌شناختی، پژوهشِ آمیخته متوالی (در مرحله اول، کیفی و در مرحله دوم، کمی) و به لحاظ هدف کاربردی محسوب می‌شود. در بخش کیفی، با استفاده از روش تحلیل مضمون و انجام مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق با 10 نفر از صاحب‌نظران دانشگاهی و اجرایی، پیشایندهای مورد نیاز شناسایی شده و در مرحله کمی نیز، عوامل شناسایی‌شده از طریق روش تصمیم‌گیری چندمعیاره بهترین-بدترین (bwm) با بهره‌گیری از نظرات 13 نفر از خبرگان اولویت‌بندی شدند. مصاحبه‌های انجام‌شده منتج به 2 مضمون فراگیر، 4 مضمون سازمان‌دهنده و 19 مضمون پایه شده است. یافته‌های مرحله کمی پژوهش نشان می‌دهد که مهم‌ترین پیشایندهای استقرار نظام بودجه هوشمند شامل: «عزم و اراده مدیران ارشد حاکمیت» (ذیل مضمون سازمان‌دهنده «فراسازمان»)، «زیرساخت نرم‌افزاری» (ذیل مضمون سازمان‌دهنده «فناوری اطلاعات»)، «حمایت مدیریتی (سطوح میانی)» (ذیل مضمون سازمان‌دهنده «مدیریت تغییر»)، و «دسترسی به داده» (ذیل مضمون سازمان‌دهنده «منابع سازمانی»)، است.

transition to smart governance: the antecedents for implementing a smart budgeting system in the public sector

the budgeting system is one of the essential tools for accountability, control, and achieving national goals in governance. in this article emerging transformations and the increasing complexity of public issues have led traditional budgeting methods to lose their effectiveness and efficiency. therefore, the transition from traditional governance to smart governance, as an institutional and public sector entrepreneurship initiative, holds significant importance. the aim of this research is to identify and prioritize the antecedents for implementing a smart budgeting system in iran. from a methodological perspective, this study follows a sequential mixed-methods approach (qualitative in the first phase and quantitative in the second phase) and is applied in nature. in the qualitative phase, through thematic analysis and in-depth semi-structured interviews with 10 academic and executive experts, the required antecedents were identified. in the quantitative phase, the identified factors were prioritized using the best-worst method (bwm) based on the opinions of 13 experts. the interviews resulted in 2 overarching themes, 4 organizing themes, and 19 basic themes. the findings from the quantitative phase indicate that the most important antecedents for implementing a smart budgeting system include: “commitment and determination of senior governance leaders” (under the organizing theme “cross-organization”), “software infrastructure” (under the organizing theme “information technology”), “management support (middle management)” (under the organizing theme “change management”), and “access to data” (under the organizing theme “organizational resources”).