تحلیل جامعه‌ شناختی رابطه توسعه نامتوازن اقتصادی اجتماعی شهر تهران با شکل‌ گیری سکونتگاه‌ های غیررسمی

زمینه و هدف: پژوهش حاضر، با‌هدف شناسایی و تحلیل عوامل اقتصادی و اجتماعی که منجر به توسعه نامتوازن در شهر تهران شده و نیز تاثیر آنها بر شکل‌گیری سکونتگاه‌های غیررسمی انجام‌شده است.روش: این پژوهش کاربردی از‌نوع همبستگی است که با روش تحلیل ثانویه انجام شده‌است. برای وزن‌دهی شاخص‌ها از آنتروپی شانون استفاده‌شده و مناطق با روش ویکور رتبه‌بندی شدند و فرضیات نیز بااستفاده‌از نرم‌افزار اسمارت پی. ‌ال. ‌اس. موردبررسی قرار گرفتند. جامعه آماری، آمارها و اطلاعات شاخص‌های توسعه اقتصادی و اجتماعی و سکونتگاه‌های غیررسمی شهر تهران در بازه زمانی 1390 تا 1400 با روش نمونه‌گیری هدفمند تعیین شدند و روایی و پایایی شاخص‌ها بااستفاده‌از گروه‌های کانونی متشکل‌از نخبگان و متخصصان حوزه‌های مختلف شهرداری تعیین شد.یافته‌ها: منطقه 6 توسعه‌یافته‌ترین منطقه و مناطق 9، 17، 18، 19 و 21 نیز کمترین سطح توسعه را در بین مناطق دارا هستند. مناطق 1 تا 6 با یک روند نسبتاً هماهنگ در تمام شاخص‌ها توسعه داشته‌اند اما مناطق 20 و 22 در بُعد خدمات عمومی شهری و زیربنایی جهش بالایی داشته‌اند و در سایر ابعاد، پایین‌ترین رتبه‌ها را به‌خود اختصاص داده‌اند؛ همچنین، تمامی فرضیات در سطح 99% تایید شدند.نتایج: طبق نتایج پژوهش، می‌توان با ارتقای سطح کمی و کیفی شاخص‌های توسعه، با‌ توجه ویژه به مناطق کمتر برخوردار و شناسایی ظرفیت‌های موجود در بخش صنایع کوچک‌مقیاس، باعث افزایش اشتغال‌زایی و متعادل‌شدن درآمدها و درنتیجه، کاهش فقر و بیکاری شد که درنهایت، کاهش سکونتگاه‌های غیررسمی را به‌دنبال خواهد‌داشت.

sociological analysis of the relationship between the unbalanced economic-social development of tehran and the formation of informal settlements

background and purpose: the current research was conducted with the aim of identifying and analyzing economic and social factors that led to unbalanced development in tehran and their impact on the formation of informal settlements.method: this is an applied research of the correlation type, which was carried out with the secondary analysis method. shannon’s entropy was used to weight the indicators and the areas were ranked by the vicor method, and the assumptions were also made using the smartp software. l. s. were examined. the statistical population, statistics and information of indicators of economic and social development and informal settlements of tehran city in the period of 1390 to 1400 were determined by the purposeful sampling method and the validity and reliability of the indicators were determined by using focus groups consisting of elites and specialists from different areas of the municipality.findings: region 6 is the most developed region and regions 9, 17, 18, 19 and 21 have the lowest level of development among the regions. regions 1 to 6 have developed with a relatively coordinated trend in all indicators, but regions 20 and 22 have had a high jump in the dimension of public urban and infrastructure services, and in other dimensions, they have received the lowest ranks; also, all hypotheses were confirmed at the 99% level.results: according to the results of the research, by improving the quantitative and qualitative level of development indicators, with special attention to the less privileged areas and identifying the existing capacities in the small-scale industries sector, it is possible to increase employment and balance incomes and, as a result, reduce poverty and unemployment, which ultimately reduces it will look for informal settlements.