عوامل روان آسیب‌شناختی موثر بر کژکارکردی رفتار رانندگان

حوادث رانندگی هزینه مادی هنگفتی را بر جامعه تحمیل می‌نماید. گرچه چندین عامل در وقوع این حوادث ذی‌نقش هستند اما چنین پیداست که کژرفتاری رانندگی در صدر این عوامل جای دارد؛ از همین روی، در این پژوهش، نقش چند عامل روان آسیب­‌شناختی در وقوع این نوع کژرفتاری‌ها مورد بررسی قرار گرفته­است. در این مطالعه، با بهره‌گیری از روش تحقیق همبستگی و با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه چند مرحله‌ای، نمونه‌ای به حجم 2900 نفر از رانندگان سراسر کشور انتخاب شد. آنگاه با استفاده از پرسش‌نامه‌های استاندارد، کژرفتارهای رانندگی و عوامل روان آسیب‌شناختی آنان‌ اندازه‌گیری شد. روایی پرسش‌نامه نیز به‌ترتیب از طریق روایی صوری و منطقی و نیز پایایی آن‌ به‌وسیله ضریب الفای کرونباخ به دست آمد. داده‌های‌ جمع‌آوری‌شده به کمک نرم‌افزار spss و با استفاده از آزمون‌های آماری همبستگی و رگرسیون چند متغیره، مورد تجزیه­وتحلیل قرار گرفت و برای بررسی از‌ آزمون آماری استفاده شد. نتایج حاصل از‌ آزمون همبستگی پیرسون درخصوص رابطه انواع اختلال روان‌شناختی با کژرفتاری در رانندگی نشان داد که پنج عامل روان‌شناختی همبستگی معناداری با کژرفتاری در رانندگی دارند؛ اما ضریب همبستگی نشانه‌های پاتولوژیک و اعتیاد با کژرفتاری بیش از رابطه سه عامل دیگر با این متغیر است. طبق نتایج، بین تمامی عوامل آسیب‌شناختی و کژرفتاری رانندگی، رابطه معناداری وجود دارد؛ همچنین، تحلیل رگرسیون آشکار ساخت که این عوامل(اعم از احساس‌جویی، پرخاشگری و علائم بالینی) حدود نیمی از واریانس کژرفتاری رانندگی را تبیین می‌نمایند.

Psychopathological factors affecting the dysfunction of drivers’ behavior

Traffic accidents impose huge material costs on society. Although several factors play a role in the occurrence of these accidents, it appears that driving misconduct is at the forefront of these factors; Therefore, in this study, the role of several psychopathological factors in the occurrence of this type of abuse has been investigated. In this study, using a correlational research method and using a multistage cluster sampling method, a sample of 2900 drivers across the country was selected. Then, using standard questionnaires, driving disorders and their psychopathological factors were measured. The validity of the questionnaire was obtained through formal and logical validity and its reliability by Cronbach’s alpha coefficient, respectively. The collected data were analyzed using SPSS software using correlation and multivariate regression tests and statistical test was used. The results of Pearson correlation test regarding the relationship between various types of psychological disorders and driving disorders showed that five psychological factors have a significant correlation with driving disorders; But the correlation coefficient of pathological symptoms and addiction with abuse is higher than the relationship of the other three factors with this variable. According to the results, there is a significant relationship between all pathological factors and driving misconduct; Regression analysis also revealed that these factors (including emotion, aggression, and clinical symptoms) accounted for about half of the variance in driving misconduct.