ترسیم مرز گویشی بانه ای- مکریانی در حد فاصل شهرستان های بانه و سردشت

پژوهش حاضر تلاشی است در‌راستای ترسیم مرز‌گویشی میان گونه‌های بانه‌ای و مکریانی که با‌استفاده از منابع کتابخانه‌ای و گردآوری داده‌های‌میدانی از طریق پرسشنامه‌هایی که در بین 80 نفر از گویشوران (40 نفر مرد و 40 نفر زن) توزیع شد، به انجام رسیده است. بدین ترتیب که پس از گردآوری داده ها و آوانگاری آنها و با توجه به تفاوت ها وشباهت های میان این دو گویش در روستاهای حدفاصل شهرستانه ای سردشت و با مدنظر قراردادن مشخصه هایی از گویش های بان های و مکریانی به ترسی م مرز گویشی در حدفاصل شهرستان های بانه و سردشت و به ترتی ب در استان های کردستان و آذربایجان غربی دست یافته شد. مشخصه‌های مورد‌بررسی شامل تبدیل همخوان سایشی‌حلقی‌بی‌واک [ħ] به همخوان سایشی‌حلقی‌واکدار [ʔ]، حذف همخوان‌چاکنایی مابعد واکه و کشش‌جبرانی واکه، تبدیل واکه پیشین کوتاه‌بسته [i] به واکه بلند [i:]، حذف همخوان‌لثوی [d] و جایگزینی با نیم‌واکه [y]، تبدیل واکه پیشین‌بسته [i]به واکه‌باز [æ]، حذف همخوان‌چاکنایی مابعد واکه، تبدیل هجای آغازین [yu] به [we]، تغییر نیم‌واکه‌ [y] به واکه‌ [e]، تغییر واکه‌ [u] به نیم‌واکه‌ [w]، تبدیل هجای آغازین از [ʔʊs] به[wæs]، درج وند‌تصریفی [-ə] در معنای حرف اضافه [bû] به پایانۀ اسمی در جایگاه مفعول تغییر در هجای آغازین از [hu] به [we] مخفف سازی اسم های خاص در کردی بانه ای، کاربرد واژه های همسان با کردی معیار، مطابقت ضمیر شخصی با کر دی معیار و مطابقت عددها با کرد ی معیار می باشد. در بررسی ها مشخص شد که روستاهای نزدیک به شهر بانه به گویش بانه ای صحبت می کنند ولی روستاهای دوردست تر مانند سیوچ سفلی و علیا، زیویه، یاکووباوا و سپیداره در جایگاه بینابینی قرارداشته و گونه زبانی که بدان صحبت می کنند را می توان تلفیقی از گونه بانه ای و گونه مکریانی دانست. اما در روستاهای مجاور شهرستان سردشت شرایط به گونه ای دیگر رقم خورده و گویشوران به گونه مکریانی تکلم می ورزند، به همین خاطر در این روستاها به واسطه این مشخصه، مرز گویشی مکریانی- بانه ای تعیین گشت.

drawing the banehi-mokriani dialect isogloss between baneh and sardasht cities

the present study is an attempt to draw a dialect boundary between the banehi and mukriyani dialects, which was carried out using library resources and collecting data through questionnaires distributed among 80 speakers . the characteristics include the conversion of the voiceless pharyngeal [ħ] to the voiced pharyngeal [ʔ], the conversion of the short-closed anterior vowel [i] to the long vowel [i:], the deletion of the alveolar [d] and its replacement with the semivowel [y], the conversion of the vowel [i] to the open vowel [æ], the conversion of the initial syllable [yu] to [we], the change of the semivowel [y] to the vowel [e], the change of the vowel [u] to the semivowel [w], the conversion of the initial syllable [ʔʊs] to [wæs], the insertion of the inflectional affix [-ə] into the nominal ending and the correspondence of the personal pronoun and numerals with standard kurdish. the studies revealed that the villages near the city of baneh speak the banehi dialect, but the language variety of the more distant villages can be considered a combination of banehi and mukriyani. the speakers of the villages adjacent to sardasht also speak mukriyani, therefore, the mukriyani - banehi dialect boundary was determined in these villages based on these characteristics.