بررسی نام‌گذاری مدارس شهرستان گناباد در سدۀ معاصر با رویکردی به زبان‌شناسی اجتماعی

زبان‌شناسی اجتماعی با بهره گیری از رویکرد هم‌زمانی توانسته است نام‌شناسی را از قالبی سنّتی به دانشی برای کمک به مطالعۀ اجتماع بدل کند و آن را از منظرهای متفاوتی مورد مطالعه قرار دهد. پژوهش حاضر الگوهای نام‌گذاری مدارس شهرستان گناباد واقع در جنوب خراسان رضوی را از لحاظ مقوله‌های اجتماعی، شامل نوع اسامی (انسان‌مدار و غیرانسان‌مدار) و نیز از حیث مسائل زبان‌شناسی (ساختارهای آوایی و دستوری) مورد بررسی قرار داده است. این پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی بوده و از روش تحقیق کتابخانه‌ای و میدانی استفاده کرده است. جامعۀ آماری پژوهش تمامی مدارس شهرستان گناباد را شامل شده که به بخش‌های دولتی و غیردولتی تقسیم‌بندی شده‌اند. حجم نمونه شامل 396 نام‌ مدرسۀ ابتدایی و متوسطۀ شهری و روستایی در بازۀ زمانیِ پیش و پس از انقلاب اسلامی است. نتایج نشان می‌دهد که در نام‌گذاری مدارس گناباد به مقولۀ انسان‌مدار بیشتر توجه شده و در مورد مقولۀ غیرانسان‌مدار، نام ها عمدتاً به زیرمقولۀ انتزاعی گرایش دارد. در حوزۀ بررسی نام ها از حیث مقولۀ هویّت، بالاترین میزان نام‌گذاری مربوط به هویّت ملّی است. در حوزۀ مشاهیر، بالاترین تعداد را مشاهیر غیرمعاصر (زیرمقولۀ پیامبر اسلام و خاندان‌شان) به خود اختصاص داده‌اند و بر اساس مقولۀ جنسیت نیز نام‌های مذکّر بیش از نام‌های مونّث بوده اند.

study of the naming of schools in gonabad city in the contemporary period with a sociolinguistic approach

sociolinguistics, utilizing a synchronic approach, has transformed onomastics from a traditional framework into a field for studying contemporary society, examining it from various perspectives. this study investigates the naming patterns of schools in gonabad located in south of razavi khorasan in terms of social categories, including types of names (anthropocentric and non-anthropocentric), as well as linguistic aspects (phonological and grammatical structures). this research is descriptive-analytical and employing both library and field research methods. the statistical population includes all schools in gonabad, which are divided into public and private categories. the sample size consists of 396 names of urban and rural primary and secondary schools, spanning the period before and after the islamic revolution. the results indicate that anthropocentric names are more prevalent in the naming of gonabad schools, and within the non-anthropocentric category, names tend to lean towards the abstract subcategory. in the domain of identity-related names, the highest frequency pertains to national identity. regarding notable people, the highest number of names belongs to non-contemporary people (specifically the islam prophet and his family), and in terms of gender, male names outnumber female names.