مطالعۀ ‌نام کشورهای اروپایی از منظر زبان‌ شناسی اجتماعی

پژوهش حاضر درصدد است براساس دو معیار زبان‌شناختی به بررسی جای‌نام کشورهای اروپایی بپردازد. معیار نخست مربوط به تعیین عامل اصلی در نام‌گذاری هر کشور است. به عبارتی، سوال نخست این است که چه عوامل سیاسی، اجتماعی، جغرافیایی، مذهبی و ... در نام‌گذاری کشورهای اروپایی نقش داشته‌اند؟ معیار دوم مربوط به مباحث ترجمه‌شناسی آن‌ها به زبان فارسی بوده است. برای نیل به اهداف و پاسخ به سوال‌های پژوهش، پیکرۀ پژوهش شامل 54 جای‌نام از کشورهای اروپایی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج پژوهش در مورد معیار نخست نشان داد که نام قوم و قبیله تاثیرگذارترین عامل محسوب می‌شود چراکه مجموعا 28 کشور در اروپا براساس نام قوم یا قبیله‌ای که عمدتا نخستین ساکنان آن منطقه جغرافیایی بوده‌اند، نام‌گذاری شده‌اند. علاوه بر این، عواملی همچون منطقه یا ویژگی جغرافیایی، شخص، حیوان، اثر تاریخی و عنصر طبیعی نیز در نام‌گذاری کشورهای اروپایی دخیل هستند. نتایج مربوط به پرسش دوم نشان داد که قرض‌گیری، مهم‌ترین عامل در کاربرد جای‌نام کشورهای اروپایی در فارسی محسوب می‌شود؛ چراکه جای‌نام 44 کشور براساس فرایند قرض‌گیری مستقیم در فارسی کاربرد دارند. پس از قرض‌گیری، فرایندهای ترجمۀ قرضی و ابداع نیز در نحوۀ کاربرد جای‌نام کشورهای اروپایی در فارسی دخیل بوده‌اند.

the study of european country names based on social linguistics

the present research attempts to investigate the european toponyms using two linguistic criteria. the first index is to determine the main factor in the name of each country. in other words, the first question is, what political, social, geographical, religious, etc. factors played a role in european toponyms? the second factor was related to their translation studies in persian language. in this part, the word formation processes which are used for naming european countries in persian is investigated. to this end, 54 european country names extracted. the results of the research regarding the first criterion showed that the name of the tribe is considered the most influential factor, because a total of 28 countries in europe are named after the tribe or nation that were the first inhabitants of that geographical area. in addition, factors such as geographic region or feature, person, animal, historical monument and natural element are also involved in the naming of european countries. the results related to the second question showed that borrowing is the most important factor in the use of european toponyms in persian; because the toponyms of 44 countries are used in farsi based on the direct borrowing process. after borrowing, the processes of borrowed translation and innovation have also been involved in the use of european toponyms in persian.