بررسی ریشه شناختی چند جای نام در گویش بوشهری

جای نام، واژه ای است برای نامیدن مکان و یا موقعیت جغرافیایی خاص. علمی که به بررسی و مطالعۀ نامهای جغرافیایی می پردازد، جای نام شناسی نام دارد. جای نام شناسی شاخه ای از زبان شناسی است که از دیدگاه در­زمانی و هم زمانی به بررسی علمی جای نام ها می پردازد. جای‌نام‌‌ها،  بخش مهمی از میراث زندۀ فرهنگی کشور به شمار می‌روند و مجموعۀ بزرگی از واژگان هستند و در طی سده‌ها پدید آمده‌اند. جای نام ‌ها به عنوان واحدهای زبانی در معرض دگرگونی‌هایی هستند که در حوزۀ زبان رخ می‌دهد. بررسی آن‌ها از دیدگاه زبان‌شناسی و تاریخی می‌تواند ما را در به دست آوردن آگاهی‌های تاریخی از زبان و فرهنگ مردم ساکن در آن ناحیه یاری دهد. هدف این مقاله بررسی ریشه‌شناسی چند جای نام، با استفاده از منابع و نظریه­های متخصصین و صاحب­نظران آلمانی و آمریکایی زبان­های باستانی ایران (فارسی باستان، اوستایی و دورۀ میانه)، در استان بوشهر است. روش انجام این تحقیق ترکیبی از روش تحقیق میدانی و توصیفی–تحلیلی است. از ابزاری مانند ضبط صوت، پرسش نامه و مصاحبه استفاده شده است و پیکره‌های زبانی شامل واژگان است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که این جای نام ها از عناصر محیطی بومی شکل گرفته‌اند. آب جای‌نام‌‌، گیاه جای‌نام‌‌، زیست جای‌نام‌‌ و یاد جای‌نام‌‌ در این جای نام ‌ها، نقش مهمی ایفا می‌کنند. از نظر ساخت واژه (مورفولوژی، صرف) به جای نام ‌های بسیط، مشتق و مرکب تقسیم می‌شوند. پسوند یک عنصر سازندۀ کلیدی در این جای‌نام‌‌‌ها است. از نظر ساخت اشتقاقی، این جای نام ‌ها ریشه در زبان‌های باستانی و میانۀ ایرانی دارند. این جای نام ها دچار دگرگونی آوایی و واجی از دورۀ باستان به میانه و نو (گویش) شده‌اند.

an etymological study of some toponyms in bushehri dialect

toponymy is a term used for naming a place or a special geographic feature. it is the scientific study of geographic names. toponymy is a branch of linguistics which scientifically studies place names from synchronous and diachronic point of view. considered as an important part of cultural heritage, toponyms, as linguistic units, are prone to changes that occur in the realm of linguistic. thus, an examination of toponyms from the perspective of historical linguistics makes a great contribution to our historical knowledge of the language and culture of the people living in that area. this study was conducted to study, in an etymological way, several toponyms in the bushehri dialect. the method employed to carry out this research is a combination of field research and descriptive-analytical one. moreover, the tools deployed included voice recorders, questionnaires, and interviews, wherein the language structure was made up of vocabulary. the results reveal that these toponyms emanated from indigenous environmental elements. hydronyms (i.e., place-names derived from water), phyto-toponyms (i.e., place-names derived from plants), zootoponyms, and memotoponyms play an important role in these toponyms. in terms of morphology, instead of simple names, they are divided into derivatives and compounds. suffixes are a key component of these toponyms. moreover, concerning derivative constructions, these toponyms are rooted in iran’’s ancient and middle languages. such toponyms have undergone phonetic, phonological changes, and dialectal changes from ancient times to the middle ages.