نام‌ شناسی اشخاص در کتیبه ‌های فارسی میانه و اشکانی

نام‌ شناسی دانش مطالعۀ اسامی خاص است که از دیرباز در پژوهش‌ های زبان ‌های ایرانی مرسوم بوده با این حال، نام‌شناسی اجتماعی، مفهوم نسبتاً تازه‌ای است و هنوز حوزۀ نوظهوری تلقی می‌شود؛ این اصطلاح، هم در زبان ‌شناسی اجتماعی و هم در حوزه‌های دیگری همچون جامعه‌شناسی، مردم‌شناسی و جغرافیا کاربرد دارد. تا کنون بیشتر پژوهش‌ها به ریشه‌شناسی نامهای خاص در این کتیبه‌ها پرداخته است. هدفِ این پژوهش بررسی نام‌شناسی برخی نامهای خاص در کتیبه‌های فارسی میانه و اشکانی بر اساس نظریۀ ون‌لانگندونک است. بر اساس این نظریه، در گزینش نامهای خاص چهار مقولۀ قومیت، ملیت، مذهب و امور فراملی درنظر گرفته می‌شود. در این پژوهش، با توجه به ماهیت نامها، افزون‌بر مقوله‌های یادشده، مقولۀ نام های اساطیری نیز به این تقسیم‌بندی افزوده شد. ابتدا گزیده‌ای از اسامی خاص در کتیبه‌های فارسی میانه و اشکانی گردآوری و سپس بر اساس مقوله‌های یادشده طبقه‌بندی شد. نتایج پژوهش نشان داد در این کتیبه‌ها نامهای اساطیری بیشترین بسامد را داشتند. سپس به ترتیب نامهای ملی، مذهبی بیش از همه به کاررفته است. این امر نشان می‌دهد براساس یکی از مهم‌ترین نظریه‌های نام‌ شناسی اجتماعی، در جامعۀ ساسانی اسطوره نقش بسزایی داشته است.

onomastics of personal names in middle persian and parthian inscriptions

onomastics is the study of personal names and has long been common in iranian language research. however, social onomastics is a relatively new concept. this term is used both in sociolinguistics and in other fields such as sociology, anthropology and geography. so far, most researches have dealt with the etymology of personal names in these inscriptions. the purpose of this research is to investigate the onomastics of some personal names in middle persian and parthian inscriptions based on van langendonck’s theory. according to this theory, four categories of ethnicity, nationality, religion, and transnational affairs are considered in the selection of personal names. in this research, considering the nature of names, in addition to the mentioned categories, the category of mythological names was also added to this division. first, a selection of personal names in middle persian and parthian inscriptions was collected and then classified according to the mentioned categories. the research results showed that mythological names had the highest frequency in these inscriptions. then, in the order of national names, religious names are used the most. this shows that according to one of the most important theories of social nomenclature, myth played a significant role in the sasanian society.