تحلیل اساطیری روانشناختی رنگ و نقوش درفش‌ها درشاهنامه

از مسائل و موضوعات تامل برانگیز مربوط به شاهنامه، بحث نقش درفش ها و رنگ آن هاست؛ این که هرکدام از پهلوانان و شاهان در شاهنامه برای بیان هویت و شخصیت خود نقش و رنگ خاصی در درفش داشته اند؛ معنی یا تاویل و یا رمز و راز این درفش ها در چیست؟ و چگونه می توان به مذاق امروزی آن ها را تحلیل کرد؟ به نظر می رسد که انتخاب رنگ خاص درفش، با ویژگی های روحی و روانی هر پهلوان یا شخص، ارتباط دارد. رنگ های اصلی در شاهنامه، رنگ بنفش، سرخ و زرد است. این تاکید برای این سه رنگ، می تواند نشان دهندۀ این امر باشد که انتخاب رنگ درفش ها بر سبیل تصادف نبوده است. این رنگ ها در پس پردۀ الفاظ به معانی و اعتقاداتی اشاره می کنند که تامل دربارۀ، مارا به باورهای دینی و اساطیری مربوط به اهورامزدا، میترا، آناهیتا، دین زردشتی و دیگر عناصر باستانی رهنمون می سازد. شخصیت پهلوانان شاهنامه، بارنگ درفش آن ها مطابقت دارد؛ رنگ و نقش درفش رستم و بیژن، مرتبط است با ایزد ستارۀ بهرام که نماد قدرت است و عشق ورزی . رنگ درفش و تحلیل روانشناسی آن ها، پس زمینه های اعتقادی توتم، ناخودآگاه و خصوصیات شخصی پهلوانان را در شاهنامه نشان می دهد. روش تحقیق این مقاله به شیوۀ توصیفی، تحلیلی و تطبیق آن با نظریات نوین علم روانشناسی رنگ هاست و شیوۀ گردآوری مطالب آن، اسنادی، فیش نویسی و کتابخانه ای بوده است.

a mytho-psychological analysis of the colors, and inscriptions of banners in the shahnameh

this article aims at examining the subject of colors in the shahnameh, enumerating the reasons for the choice of colors used in the pivotal and important banners of this great poem. violet, red and yellow have the highest frequency in the shahnameh because the sage poet’s selection of the used colors in the banners has not been random. in other words, pondering over these colors which are pregnant with meanings and beliefs could guide us to know their belief in ahura mazda, mitra, anahita and other ancient elements and zoroastrianism. on the other hand, the heroes’ personalities match the colors of their banners. the present paper examines and discusses the color and the inscription of rostam and bijan’s banners. this survey not only shows personality dimensions of the heroes psychologically, but also from mythological perspective expresses the relation between that friend and lord bahram that is representative of power and adoration. meanwhile, it has been proven that after ages how the collective unconscious of a nation moves and travels to reflect their beliefs in the coming periods through the clear mirror of poetry and literature and to see its lucid reflection in various languages like the repeated story of love. colors and the psychology of the banners’ colors are expressive of totem, the unconscious and personal characteristics of a hero in the shahnameh. this article has employed the method of description and analysis, using the new theories of psychology of colors in the shahnameh.