بررسی مدرنیته و سبک اندیشه عطار و مولوی

در قرن چهاردهم میلادی، اروپا، قرون وسطی را پشت سر نهاد و مبنای زندگی را خرد و تعقل انسان ها و تجربه‌گرائی قرار داد. این روند را اومانیسم نام نهادند. این اندیشه چهار دوره‌ رنسانس، رفورماسیون مذهبی یا لوتریسم، روشنگری و انقلاب صنعتی را پشت سر نهاد تا در اواخر قرن 19 میلادی به مدرنیته یا تجدد تبدیل گشت. مدرنیته انسان را از درون خویش جدا و به بیرون از خود معطوف کرد. در حالی که در سنّت ادبی ما  عارفانی چون عطار و مولوی می کوشیدند انسان را به فطرت خدا نهاده و درون خود بازگردانند. به نظر می رسد بسیاری از نابسامانی های جهان امروز در این تقابل قرار می گیرد معضلی که اندیشه وران امروز دنیای غرب نیز به آن اذعان کرده اند. هدف این مقاله‌ توصیفی تحلیلی یافتن راهی است که بتواند قرابتی میان اندیشه‌ مدرنیته و تفکر عطار و مولوی بیابد تا گشایشی برای مشکلات انسان مدرن باشد. تحقیق به روش توصیفی تحلیلی و به شیوه‌ کتابخانه ای انجام شده است و نتایج نشان می دهد که مدرنیته برای انسان پوچی، تنهایی، سردرگمی، بریدن از درون خویش و جستن سعادت بیرون از خود را به ارمغان می آورد. عطار در الهی نامه آرزوی شش پسر پادشاه را آرزوهای مادی (بیرونی) می داند: (در جستجوی پریان، جادوگری، جام‌جم، آب حیات، انگشتری سلیمان، کیمیاگری). در حالیکه او معتقد است که مرکز ثقل آرزوهای آدمی درون اوست. مولانا تمام هستی انسان را در «درون» او  می یابد. درونی که بازگشت به سوی تعالی دارد. اندیشه های عطار و مولانا که در تقابل با تفکرات مدرنیته اند، می توانند راه گشایی برای رهایی انسان مدرن از بن بست پوچی و پوچ انگاری باشند. امری که هم اکنون غرب نیز راه چاره را در آن یافته و به انحای گوناگون در جستجوی طلوع مجدد حقیقت قدسی در «درون» آدمی است.

investigation of modernity and thoughts of attar and molavi

in the 14th century, europe left the middle ages behind and based its life on human wisdom and empiricism. this process was called humanism. this thought went through four periods of renaissance, religious reformation or lutherism, enlightenment and industrial revolution until it became modernity or modernity at the end of the 19th century. throughout life, human beings move towards excellence in two directions, one is intellect and experiences, and the other is culture and spirituality. but modernity moved in one direction and was weak in spirituality, for this reason, the glory of the divine caliphate of man was reduced. contemporary man became very weak and depressed despite many advances in the field of industry. modernity separated man from inside himself and turned him outside. while our literary tradition and mystics such as attar and molavi tried to bring man back to god's nature and return to himself. it seems that many of the disorders in the world today are placed in this conflict. the purpose of the article is to find the ways of affinity between these two ideas (the idea of modernity and the thinking of attar and molavi), which was done in a descriptive analytical way and in a library style. the results show that modernity brought to man emptiness, loneliness, confusion, cutting from inside himself and seeking happiness outside himself. in elahi nameh, attar considers the wishes of six king's sons as material (external) wishes: (in search of fairies, witchcraft, jam, water of life, solomon's ring, alchemy). while he believes that the center of gravity of a person's desires is inside him. molavi's thought also goes back to the inside of man. according to rumi, soul and interior have the same concept in many cases. rumi finds the whole being of man in his inside.