ویژگی سبکی شعر ناصرخسرو در خصوص نقش قاعده‌افزاییِ وزنِ عروضی در برجسته‌سازیهای زبانی

در شعر ناصرخسرو هنجار گریزی هایی در سطوح مختلف زبان دیده می‌شود هرکدام از آنها موجب برجسته‌سازی زبان ادبی او شده است. دو گونه از این برجسته‌سازی زبانی یعنی قاعده‌ کاهی‌ واژگانی و قاعده کاهی نحوی که بسامدِ وقوع بیشتری دارند، از طریق قاعده‌افزاییِ وزنِ عروضی ایجاد شده‌اند. برخی از محققان وجهِ امتیازِ زبان ادبی از زبان خودکار را در برجسته‌سازی یا فورگراندینگ دانسته اند و انواع برجسته‌سازیِ زبان را در دو گروهِ قاعده‌افزایی و قاعده‌کاهی جای داده اند. قاعده‌افزایی به معنی افزودن قواعدی بر زبان خودکار است و بیشتر جنبۀ موسیقایی دارد و وزن و قافیه از ابزارهای اصلی آن است. قاعده کاهی یا هنجار گریزی به معنیِ کاستنِ قواعدِ عادیِ زبان است و انواع مختلفی دارد. سبک‌شناسی لایه‌ای شیوه‌ای تازه در حوزۀ نقد ادبی است که به تحلیل لایه‌های مختلف اثر ادبی می‌پردازد. این پژوهشِ که به شیوۀ توصیفی تحلیلی و ابزار گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای انجام گرفته به بررسی و تحلیلِ قصاید ناصرخسرو پرداخته است. نتیجۀ پژوهش بیانگر آن است که قاعده‌افزایی وزن عروضی تاثیر معنی‌داری در برجسته‌سازی زبانی شعر او داشته است. این برجسته‌سازی در لایۀ آوایی با حذف، کاهش، افزایش و تغییر کمیت در واج‌ها رخ داده است. در لایۀ نحوی نیز گونه های مختلف جابجایی ارکان جمله، شناور بودن ضمیر متصل و الحاق آن به انواع کلمه دیده می‌شود. نتیجۀ پژوهش نشان می‌دهد که قاعده افزایی وزن عروضی در شعر ناصرخسرو، عامل قاعده گاهی‌های آوایی و نحوی بوده و این دو نوع قاعده‌کاهی از ویژگی‌های سبکی این شاعر محسوب می‌شود.

the stylistic feature of nasser khosro's poetry regarding the role of increasing prosodic weight in linguistic highlights

in nasser khosrow's poetry, we can see the norms of evasions at different levels of language, each of them has made his literary language stand out. two types of this linguistic accentuation, namely the lexical straw base and the syntactic straw base, which have a higher frequency of occurrence, have been created through the addition of prosodic weight. some researchers have considered the advantage of literary language over automatic language in highlighting or foregrounding and placed the types of language highlighting in two groups: rule enhancing and rule deprivation. adding rules means adding rules to automatic language, and it has mostly a musical aspect, and weight and rhyme are its main tools. the straw rule or norm avoidance means reducing the normal rules of the language and it has different types. layered stylistics is a new method in the field of literary criticism that analyzes different layers of a literary work. this research, which was carried out in the descriptive analytical way and the tool of library information collection, has investigated and analyzed the poems of nasser khosrow. the result of the research shows that the addition of prosodic weight has a significant effect on the linguistic prominence of his poetry. this highlighting has occurred in the phonetic layer by removing, reducing, increasing and changing the quantity in the phonemes. in the syntactic layer, different types of shifting of the sentence elements, the floating of the connected pronoun and its addition to the types of words can be seen. the result of the research shows that the addition of prosodic weight in nasser khosrow's poetry is the factor of sometimes phonetic and syntactical rules, and these two types of rules are considered to be stylistic features of this poet.