بررسی چگونگی پدیداری تریلوژی در سه رمان همسایه ها، داستان یک شهر و زمین سوختۀ احمد محمود

سه‌گانه یا تریلوژی از موضوعات پر کاربرد در ادبیات غرب است. این ژانر ادبی اخیراً وارد ادبیات داستانی ایرانی شده و در پی آن برخی از نویسندگان به خلق آثاری در این زمینه پرداخته‌اند. احمد محمود نویسندۀ رئالیست و معاصر اهل جنوب که کار نوشتن را با داستان کوتاه آغاز نموده، با مهارتی شگرف آن را به ‌داستان‌های بلند خود پیوند زده و از آنجا که بر پایۀ موضوع واحد تحوّلات بزرگ تاریخی اجتماعی معاصر ایران، آن‌ها را بهم درمی‌آمیزد، این تصوّر شکل می‌گیرد که آیا می‌توان سه رمان همسایه‌ها، داستان یک شهر و زمین سوختۀ این نویسنده را نمونه‌‌ای از یک تریلوژی برشمرد؟ محمود که با نگاهی واقع‌گرا، در بیشتر ‌داستان‌های خود متعهّدانه به بازتاب رخدادهای مهمّ جامعه می‌نشیند، به شیوه‌‌ای ماهرانه پیوندی عمیق بین آن ها ایجاد می‌نماید و پیوسته سعی در حفظ آن دارد. در اغلب ‌داستان‌های وی، محتوا و شخصیّت‌ها به گونه‌‌ای به یکدیگر مربوط و متّصلند که گمان می‌رود هر داستان با حفظ مشترکات درونی نظیر پرداختن به دگرگونی‌های تاریخی و اجتماعی سال‌های 1330 تا 1360 ایران در سایۀ سیاست، مسالۀ نفت، استعمار، جنگ و تبعات اجتماعی آن در عین وجود استقلال هر اثر، به نوعی سبب ایجاد تریلوژی شده است. نگارنده در این پژوهش، با روشی توصیفی – تحلیلی و بر اساس مستندات کتابخانه‌‌ای به بررسی چگونگی پدیداری تریلوژی در رمان‌های یاد شده پرداخته و میزان انطباق این آثار را با معیارهای آن ارزیابی می‌نماید.