مسکن سالم در ایران: یک مرور نظام‌مند و فراتحلیل

بیان مسئله: مسکن سالم، به‌عنوان یکی از نیازهای اساسی بشر، نقش مهمی در تامین رفاه جسمی و روانی دارد. با این حال، تحقیقات مربوط به مسکن سالم در ایران به‌طور کامل و جامع مورد توجه قرار نگرفته است و مطالعات موجود با مشکلاتی در تعریف و بررسی این مفهوم مواجه هستند. این مطالعه با استفاده از رویکرد فراتحلیل، به بررسی و تحلیل جامع تحقیقات انجام‌شده در زمینه مسکن سالم در ایران می‌پردازد.هدف: هدف اصلی این پژوهش، ارائه یک نمای کلی و عمیق از وضعیت پژوهش‌های مرتبط با مسکن سالم در ایران و کمک به تصمیم‌گیرندگان و پژوهشگران در بهبود کیفیت مسکن و سلامت عمومی است.روش: این مطالعه به‌عنوان پژوهشی کاربردی و تفسیری با رویکرد کیفی و روش‌شناسی تحلیل محتوا طبقه‌بندی می‌شود. داده‌ها از طریق روش‌های اسنادی و بر مبنای منابع متنی جمع‌آوری شده است. برای شناسایی مطالعات مرتبط، جستجوهایی در پایگاه‌های علمی مانند ایرانداک، گوگل اسکالر، مگیران و علم‌نت با استفاده از کلیدواژه‌های مرتبط انجام شد که منجر به شناسایی 147 سند علمی شد. پس از حذف 60 مورد تکراری و 36 مورد نامرتبط، 50 مطالعه به مرحله غربالگری وارد شد و در نهایت، 12 منبع برای تحلیل نهایی انتخاب شد.یافته‌ها: بررسی 12 سند علمی نشان می‌دهد که مطالعات در این زمینه شامل پایان‌نامه‌ها و مقالات علمی است. نتایج نشان می‌دهند که پژوهش‌های مربوط به «مسکن سالم» در ایران از اواخر دهه 80 شمسی آغاز شده و تا سال 1396 روند ثابتی داشته، اما از سال 1396 تا 1402 کاهش یافته است. محدودیت‌های روش‌شناختی مانند عدم استفاده از چارچوب‌های نظری منسجم و تکیه بر پرسشنامه‌های محقق‌ساخته، و کمبود تنوع در روش‌های تحلیل محتوا و مرور سیستماتیک، به کاهش اعتبار و جامعیت یافته‌ها منجر شده است.نتیجه گیری: علی‌رغم اهمیت نظری مسکن سالم، پژوهش های انجام شده نتوانسته‌اند به‌طور شایسته به این موضوع بپردازند. ناکامی‌های مذکور به سیاست‌های مسکن و تمرکز بر کمیت به جای کیفیت مرتبط است. نتیجه‌گیری مطالعه بر لزوم توجه به شکاف‌های اساسی در تحققات مسکن سالم و نیاز به ارتقای کیفیت روش‌شناسی و سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد تاکید می‌کند. نتیجه‌گیری مطالعه حاضر بر لزوم توجه به شکاف‌ها و کاستی‌های اساسی در حوزه تحقیقات مسکن سالم تاکید می‌کند. به‌ویژه، نیاز به تلاش‌های هماهنگ برای رفع محدودیت‌های روش‌شناختی، ایجاد سازگاری‌های مفهومی و توجه به ابعاد کیفی بسیار ضروری است. برای ارتقای کیفیت مسکن و بهبود نتایج سلامت عمومی در ایران، ضروری است که پژوهشگران و سیاست‌گذاران بر روی این کمبودها تمرکز کنند و مداخلات سیاستی مبتنی بر شواهد را بهبود بخشند.

healthy housing in iran: a systematic review and meta-analysis

introduction: healthy housing, as one of the fundamental human needs, plays a crucial role in ensuring physical and mental well-being. in iran, despite the importance of this issue, research related to healthy housing has not received adequate attention, and existing studies have faced challenges in defining the concept of healthy housing. this study employs a meta-analytic approach to comprehensively review and analyze the research conducted on healthy housing in iran, identifying the strengths and weaknesses of these studies and the main trends and challenges. the ultimate goal of this research is to provide a comprehensive and precise overview of the state of research on healthy housing in iran, which can assist policymakers and researchers in making informed decisions and improving housing quality and public health.methodology: this study is categorized as an applied, interpretive research with a qualitative approach and content analysis methodology, aimed at providing a comprehensive overview of research conducted in healthy housing. data collection was carried out through documentary methods and based on text sources.meta-analysis, a powerful tool for synthesizing knowledge within a research domain, involves several stages, including sample selection, extraction and synthesis of themes, and evaluation of research quality. to identify relevant studies, searches were conducted in academic databases such as irandoc, google scholar, magiran, and elmnet using the keywords “housing”, “healthy city”, and “healthy housing”, resulting in the identification of 147 scholarly documents, including theses and research articles. after excluding duplicate (60 cases) and irrelevant studies (36 cases), 50 studies were screened; ultimately, 12 sources were selected for final analysis.results: to evaluate the studies conducted in the field of healthy housing, all 12 identified scientific documents up to the time of writing this research were examined in terms of type, publication period, and publication location. these studies included theses, scientific-research articles, and scientific-specialized articles. six of these studies were university theses from universities such as yazd, guilan, mohaghegh ardabili, shahid beheshti, and iran university of science and technology. the articles published in scientific research and scientific-specialized journals included only a few articles in this domain.