محیط‌زیست شهری عادلانه: ارتباط بین عدالت اجتماعی و کیفیت محیط‌زیست شهری

بیان مسئله: در جهان امروز حق بهره‌مندی همگان از محیط‌زیست شهری سالم، صرف‌نظر از وضعیت اجتماعی-اقتصادی، یک الزام اخلاقی پررنگ است. تخریب محیط‌زیست اغلب به‌طور نامتناسبی بر جوامع به حاشیه رانده‌شده تاثیر گذاشته و سلامت و رفاه را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد، ازاین‌رو مطالعه رابطه بین عدالت اجتماعی و کیفیت محیط‌زیستی برای پرداختن به چگونگی ارزیابی آن حائز اهمیت است. از طریق شناخت این ارتباط حصول اطمینان از مسیر صحیح توسعه شهری میسر شده و راه برای ایجاد سیاست‌ها و چارچوب‌های قانونی موثر برای رسیدگی به بی‌عدالتی‌های محیطی و اجتماعی هموار می‌گردد.هدف: این مقاله با هدف شناسایی و تحلیل روش‌ها، چالش‌ها، فرصت‌ها و مولفه‌های علمی در زمینه ارتباط بین عدالت اجتماعی و محیط‌زیست شهری، مقالات منتشرشده در نشریات علمی معتبر را موردمطالعه قرار می‌دهد تا به چگونگی رویکردهای ترکیبی، شاخص‌ها و تجلی عدالت اجتماعی و کیفیت محیط‌زیست شهری در شهرسازی پاسخ دهد.روش: در این پژوهش با جستجوی دو کلیدواژه اصلی عدالت اجتماعی و کیفیت محیط‌زیست شهری در پایگاه داده‌های علمی ساینس دایرکت ابتدا حدود 112000 مقاله، سپس با تدقیق جستجو در بخش عنوان حدود 5000 مقاله و پس‌ازآن با جستجوی ترکیبی کلیدواژه‌ها 58 مقاله کاملا مرتبط در بازه زمانی 1990 تا 2023 انتخاب شد که موردمطالعه قرار گرفتند.یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهند که مهم‌ترین مولفه‌های ارزیابی وقوع عدالت اجتماعی در محیط‌زیست شهری در پنج دسته قابل تعریف هستند: مولفه محیطی شامل سنجه‌های کلیدی کیفیت هوا، آسایش اقلیمی و فضای سبز؛ مولفه اجتماعی شامل سنجه‌های کلیدی جمعیت، تحصیلات و مشارکت عمومی که جنبه‌های انسانی و فرهنگی جامعه را اندازه‌گیری می‌کنند؛ مولفه اقتصادی شامل سنجه‌های کلیدی درآمد، هزینه‌ها و تولید ناخالص داخلی؛ مولفه بهداشت و سلامت شامل سنجه‌های کلیدی نرخ شیوع بیماری، مرگ‌ومیر و کیفیت زندگی؛ و مولفه حقوق شهروندی شامل سنجه‌های کلیدی سطوح آلایندگی، عوامل محیطی و خدمات محیط‌زیستی که توزیع فشارها و مزایای محیط‌زیستی را تحلیل می‌کنند.نتیجه‌گیری: تحلیل محتوای مقالات موردمطالعه نشان می‌دهد که تاثیر متغیرهای عدالت اجتماعی و کیفیت محیط‌زیست در شهرها در قالب اصطلاح محیط‌زیست شهری عادلانه، جریان جدیدی از پژوهش‌های مرتبط با مطالعات شهری را در برمی‌گیرد که از یک‌سو به ابعاد مختلف عدالت از جمله عدالت اجتماعی، عدالت فضایی، عدالت بین نسلی و عدالت بین‌گونه‌ای می‌پردازد و از سوی دیگر کیفیت محیط‌زیست و ابعاد شهری آن را در نظر دارد.

a just urban environment: the relationship between social justice and urban environmental quality

introduction: social justice and urban environmental quality are important concepts that affect people’s well-being and nature preservation. environmental injustice occurs when a group of people, especially marginalized and vulnerable groups, are more exposed to environmental risks and hazards than others, such as pollution, climate change, and natural disasters. in addition to affecting their health, livelihood, and quality of life, this is, according to an interpretation by solomonian and ragiro, a product of flawed systems and processes that cause social injustice, such as exploitation, oppression, and elite dominance, in a vicious circle. it affects the environment, biodiversity, and ecosystem services (solomonian and ruggiero, 2021).methodology: meta-analysis is a method that is used to study various methods and achievements of previous research focused on a specific topic to achieve a summary of theoretical perspectives and study dimensions and possible gaps in that field. the meta-analysis method can lead the researcher to an evaluative framework for use in the field of study and provide the necessary background for expanding concepts and theories or completing previous methods and discovering research interests (higgins green, 2011). in this method, first, a sufficient statistical population of valid previous research is searched and collected by a precise and repeatable algorithm, and then the separate and combined content analysis is performed using appropriate analytical tools (borenstein et al, 2020; ioannidis, 2017). in this research, the same method has been used using cma 3.7 software and the version equipped with python scripts. in this regard, the keywords of social justice and quality of the urban environment were searched separately in the title section of the science direct database between 1990 and 2023, and the result was 4955 and 5000 scientific and research articles, respectively. then, the combined keyword social justice and quality of urban environment was searched in the mentioned period in the elsevier/science direct scientific database as a title, which after review and refinement, the primary statistical and analytical data of 58 fully related articles that dealt with both topics were selected.results: several key challenges obstruct research on the relationship between social justice and urban environmental quality. firstly, the complexity and uncertainty of environmental problems and solutions pose a challenge. environmental issues and social justice are often viewed concerning multiple intertwined factors and actors, including trade-offs and conflicts between different goals and interests, complicating the definition, measurement, and comprehensive and coherent addressing of problems and solutions. secondly, there is a lack of participation and comprehensive representation of affected communities and stakeholders. research often relies on dominant epistemologies and methodologies, potentially excluding or marginalizing the voices and perspectives of those most affected by environmental problems and solutions, leading to potentially biased or incomplete knowledge and results. thirdly, the persistence of structural racism and colonialism exacerbates the distribution of benefits and environmental pressures. the literature has grappled with the challenge of transforming historical and institutional factors that have created and perpetuated environmental and social inequalities among different groups and regions of the world. these factors often operate on multiple levels and dimensions and are embedded in the values and narratives of the dominant culture, making analytical studies difficult and costly. lastly, the dominance of economic growth and consumerism as the main drivers of environmental destruction and social injustice presents a challenge.