توسعه مبتنی بر حمل و نقل همگانی در ایران؛ معرفی یک سامانه کاربردی

بیان مسئله: امروزه برنامه ریزی همگرای جابجایی و توسعه شهری به دلیل مزایای فراوان به عنوان یک رویکرد اثرگذار در برنامه ریزی و طراحی شهرها در سراسر دنیا پذیرفته شده است. این امر در بستر شهری کشورهای در حال توسعه همچون ایران که دارای چالش های قابل توجهی در ارتباط با رشد شهرنشینی و خودرو محوری هستند، نسبت به شهرها در کشورهای توسعه یافته سودمندتر است و می تواند عواید بیشتری داشته باشد. اگرچه، با توجه به خواستگاه غربی و تجارب اندک داخلی در این زمینه، تاکنون نیازها و حتی پیش نیازهای حرکت به سوی آن در ایران ناشناخته باقی مانده است.هدف: هدف این پژوهش درک صحیح این پیش نیازها و دستیابی به یک تصویر درست از وضعیت موجود در کشور با در نظر گرفتن پیچیدگی ها و تعدد عوامل دخیل در این رویکرد است.روش: به این منظور، در این پژوهش از مدل «سامانه کاربردی» استفاده شده است. سامانه ی مذکور با در نظر گرفتن تمامی عوامل تاثیرگذار رابطه پیچیده ی بین «تقاضا» برای این نوع توسعه، «عرضه» از سوی بازیگران و «بستر» شهرهای ایران را تبیین می کند.یافته‌ها: یافته های پژوهش نشان می دهد که این مدل قابلیت بالایی در تبیین عوامل موثر در توسعه «همگرایی» و ارتباط بین آنها دارد. بر این اساس، اگرچه «تقاضا» از سوی جامعه شهری در خصوص نیاز به همگرایی واضح است، اقدامات «عرضه» شده ملی و محلی اغلب به صورت بخشی و پراکنده، دارای ابهام در اجرا و با اثرات نهایی نامشخص در رفع نیازها است به طوری که هنوز نمی توان حرکت در این مسیر را در کشور ساختار یافته تلقی کرد.نتیجه گیری: نتایج این مدل می تواند به سیاست گذاران، برنامه ریزان و مجریان در خصوص درک بهتر شرایط کشور در ارتباط با رویکرد همگرایی و درجه تاثیر آنها کمک کند. همچنین، قابلیت این مدل در ارایه ی یک تصویر جامع سبب می شود تا نگارنده آن را برای سایر مسایل شهری در کشور پیشنهاد دهد. نتایج پژوهش نشان داد که اگرچه «تقاضا» از سوی جامعه شهری در خصوص نیاز به همگرایی واضح است، اقدامات «عرضه» شده ملی و محلی اغلب به صورت بخشی و پراکنده، دارای ابهام در اجرا و با اثرات نهایی نامشخص در رفع نیازها است به طوری که هنوز نمی توان حرکت در این مسیر را در کشور ساختار یافته تلقی کرد. به طور مشخص، این شرایط تحت تاثیر عوامل مختلف اجتماعی، اقتصادی، کالبدی و سیاستی-مدیریتی ایران است که با سطح متفاوت از اثرات مستقیم و غیرمستقیم شرایط امروزه «همگرایی» را رقم زده است

public transit-oriented development in iran: introducing a functional system

introduction: sustainable mobility cannot necessarily include developing public transit infrastructure with insufficient demand, limited accessibility, an unattractive physical environment for active transportation, and convenient car ownership and use. on this, quality public transit infrastructure equipped with new urban developments around the stations (with high local access) under changing public policies has made the basic foundation of urban movement and development integration known as transit oriented development (tod). a few studies have been conducted on tod, mostly as local case studies focused on the physical features of urban environments, including density, land use mix, and urban design. however, limited studies have focused on policymaking, planning, implementation, and affective factors. the present study sheds light on the integration between urban movement and development under the tod idea in iran. it addresses the challenges, opportunities, and requisites for integration in iran and how this can reach its objectives in iranian cities successfully. the present study is organized into four main sections. after the problem statement and a literature review, the second section describes the research methodology and elaborates on why and how such a model is employed. section 3 analyses the research context (iranian cities) concerning the model factors. the results are then discussed, the interrelationships and inter-system impacts are delineated, and implications are made for developing the integration approach in iran.methodology: this study uses the analytical model of the functional system based on systems theory and complexity, which configures the relationships among all influencing factors, including demand for such a kind of development model, supply from role players, and the context of iranian cities. the model helps identify opportunities and challenges related to each factor, public needs, what can be done to address them, and to what extent such actions are convergent and effective. previous studies inspire the present research to select the tod categories and sub-categories. the analyses on the case of iran are then realized by using local journal papers, technical reports, policy documents, regulations, design guides, surveys, etc.results: demand. firstly, citizens’ needs and the potential of the integration approach to address them were investigated. although it is required to conduct a detailed study using public surveys, for instance, efforts are made to make connections between them based on studying documents and direct field surveys—the urban context in iran. studying diverse factors associated with the context of iranian cities helps to understand the ruling circumstances on supply actions by policymakers, planners, and practitioners. the present study categorizes such factors into four groups: spatio-physical, social, economic, and policy-governance. supply. although clear demands are raised from urban communities in iran, supplied efforts at local and national levels have been partial, divergent, and with no clear impact on addressing public needs, so the integration has not yet been well-structured in iran. surely, this is the consequence of different social, economic, physical, and policy determinants with varying levels of direct and indirect impacts.