سنجش وضعیت محله تجریش بر مبنای شاخص های شهرهای حساس به آب

بیان مسئله: در نتیجه شهرنشینی و افزایش رقابت بین کاربری‌های مختلف و بخش‌های اقتصادی، آب بیش از پیش به یک منبع کم‌یاب تبدیل شده است.کشور ایران نیز از این شرایط مستثنا نیست با توجه به میزان منابع آب و سرانه‌ی مصرف، ایران از جمله کشورهایی است که در  مواجه با کمبود فیزیکی آب قرار دارد. این بدان معناست که حتی با بالاترین راندمان و بهره‌وری ممکن در مصرف آب،  آب کافی در اختیار نخواهند داشت در نتیجه نیازمند بهره‌گیری از روش‌های جدیدی در مدیریت آب خود می‌باشد. در همین راستا مفهوم نسبتاً جدیدی درزمینه‌ی مدیریت آب شهری تحت عنوان شهرهای حساس به آب مطرح‌شده است این مفهوم به ارائه یک‌راه حل اکولوژیکی برای دستیابی به پایداری در توسعه شهری پرداخته است. شهر تهران به‌عنوان پرمصرف‌ترین شهر کشور در حوزه آب یکی از بحرانی ترین شرایط را از منظر منابع آب دارد هدف: پژوهش حاضر به دنبال  سنجش وضعیت محله تجریش تهران، که یکی از محلات قدیمی تهران می باشد بر مبنای شاخص های شهرهای حساس به آب است.روش: این تحقیق از نوع پژوهشی-کاربردی و بر پایه مطالعات اسنادی و کتابخانه‌ای، نظرخواهی از متخصصین و تصمیم‌گیرندگان بخش آب و شهرسازی صورت گرفته و برای تجزیه و تحلیل مطالعات از آزمون t تک نمونه‌ای یا استفاده از نرم‌افزار spss بهره گرفته است.یافته‌ها: نتیجه کلی تحقیق مشخص کرد که وضعیت محله تجریش از لحاظ شاخص های شهرهای حساس به آب بیشتر در طبقه بندی ضعیف و متوسط قرار دارد و تنها سه زیر معیار برخورداری عادلانه از منابع آبی سالم و مطمئن ، برخورداری عادلانه از شبکه فاضلاب سالم و مطمئن و پوشش گیاهی  با ضرایب 0.699، 0.689 و 0.617در طبقه بندی خوب قرار گرفته است.نتیجه گیری: این محله نیازمند برنامه ریزی بلند مدت در تمام ابعاد خود در راستای رسیدن به یک شهر حساس به آب است. وضعیت محله تجریش از لحاظ شاخص های شهرهای حساس به آب بیشتر در طبقه بندی ضعیف و متوسط قرار دارد و تنها سه زیر معیار برخورداری عادلانه از منابع آبی سالم و مطمئن، برخورداری عادلانه از شبکه فاضلاب سالم و مطمئن و پوشش گیاهی در طبقه بندی خو قرار گرفته است. لذا نیازمند برنامه ریزی بلندمدت در تمام ابعاد خودو برنامه ریزی از سطح خرد تا کلان است. برخی ضوابط پیشنهادی در راستای دستیابی به یک شهر حساس به آب در مقیاس خانه، بلوک، واحد همسایگی، و شهر به صورت جدول 5 و شکل 8 ارائه شده است.

assessing the condition of tajrish neighborhood based on water-sensitive city indicators

introduction: cities are currently facing significant challenges. urban life has been profoundly impacted by climate change. the rise in the earth’s average temperature is a key factor driving the increased frequency and intensity of extreme weather events such as floods and droughts, which directly affect the lives and well-being of millions of people and the environment. additionally, cities are rapidly expanding, consuming land and water in surrounding areas, often at the expense of agricultural lands. many cities around the world suffer from inadequate infrastructure and unequal access to essential services, which disproportionately affect vulnerable groups. urbanization and growing competition among different land uses and economic sectors are making water an increasingly scarce resource. climate change further exacerbates these pressures by heightening the risk of floods, droughts, and heatwaves. these challenges demand a systemic approach and a shift in urban planning and water management. traditional urban water management systems provided services such as water supply, wastewater management, drainage, and flood control. however, urban water management is now increasingly integrated with broader goals of livability and sustainability. in recent decades, several countries have developed new approaches to urban water management. these approaches all embrace sustainable development as a core objective, with the concept of water sensitive cities emerging as a notable model. this concept is linked to a new paradigm in urban water management that advocates for the use of decentralized water systems. since the introduction of practical water-sensitive indicators, substantial efforts have been made to implement them in cities with diverse social, organizational, and biophysical conditions worldwide iran is not exempt from this crisis, and its water resources are far from ideal. situated in the arid and semi-arid belt of the world, iran is considered one of the countries with limited water resources. its share of the world’s fresh water is relatively low compared to other regions. with iran’s growing population, the annual per capita renewable water resources decreased to about 800 cubic meters in 2021, below the water scarcity threshold of 1,000 cubic meters. the decline in groundwater resources is a clear sign of unsustainable management and national water bankruptcy. at the current rate of exploitation, 12 out of 31 provinces in iran will completely deplete their groundwater reserves within the next 50 years. tehran, the capital, faces one of the most critical water resource conditions. factors such as population growth, urbanization, green spaces, industries, unsustainable water consumption, lack of rainfall, and evaporation contribute to water loss in the tehran area. tehran province, which accounts for more than 20% of the country’s population, occupies less than 1% of its land area. it is evident that providing water for this dense population is a challenging task. over the past two years, tehran has been recognized as the country’s highest water-consuming city. the city of tehran comprises 22 districts and 376 neighborhoods, each differing in physical, environmental, and cultural aspects. one of tehran’s neighborhoods, tajrish in district 1, has been particularly notable because of its historical significance and location. this neighborhood is noteworthy in terms of water management because it has numerous active qanats. additionally, the presence of the darband river valley is one of its unique features. a review of iran’s flood history shows that one of the most destructive floods occurred in this neighborhood, highlighting the need for measures to achieve sustainable water resource conditions.