سنجش میزان تحقق شاخص های روان شناسی محیطی درسکونتگاه های انسانی، همساز با طبیعت (موردپژوهی: ماسوله)

مقدمه: تاثیر مثبت سکونتگاه‌های انسانی همساز با طبیعت بر ارتقا رفاه و سلامت روانی و جسمانی افراد به اثبات رسیده است و حوزه روان‌شناسی محیطی فهم هرچه بهتر این تاثیر مثبت را تسهیل کرده است. با این‌حال این که ابعاد و اصول روان‌شناسی محیطی شامل چه مواردی است و ازسویی چه ویژگی‌هایی از سکونتگاه‌های همساز با طبیعت بر روان‌شناسی محیطی موثرند، نیازمند بحث‌وبررسی بیشتری است. به همین منظور هدف این پژوهش، ارائه چارچوبی جامع از ابعاد روان‌شناسی محیطی و ارزیابی میزان تحقق آن در سکونتگاه‌های همساز با طبیعت، به‌منظور شناسایی دقیق عوامل موثر بر سلامت روانی و اجتماعی ساکنان در این نوع از سکونتگاه‌هاست.روش تحقیق: به همین منظور این پژوهش با یک روش‌شناسی ترکیبی ابتدا در بخش کیفی به تحلیل محتوای قیاسی پژوهش‌های مرتبط با روان‌شناسی محیطی پرداخته و ابعاد و شاخص‌های روان‌شناسی محیطی را شناسایی کرده است. سپس در بخش کمی اصول به‌دست‌آمده را به یک پرسشنامه محقق‌ساخته تبدیل و آنها را در ماسوله تکمیل کرده است. داده‌های پرسشنامه در نرم‌افزار spss و با شاخص‌های پراکندگی (میانگین و انحراف معیار) و آزمون تی‌تک نمونه‌ای تحلیل شده است.نتایج و بحث: طبق نتایج پژوهش، ابعاد روان‌شناسی محیطی به ترتیب از رتبه اول تا ششم شامل ادراکات محیطی، احساسات فردی، سلامت جسم و روان، توانمندسازی فردی، جهان فرهنگی - اجتماعی و محدوده و حریم شخصی در ماسوله معنادار شده‌اند و طبق آزمون تی‌تک نمونه‌ای، روان‌شناسی محیطی با میانگین اکتسابی 4.09 (بالاتر از 3) وضعیت مطلوبی در ماسوله دارد.نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های پژوهش و شاخص‌های پراکندگی، تمام ابعاد روان‌شناسی محیطی در ماسوله بالاتر از میانگین جامعه بود. همچنین طبق نتیجه آزمون تی‌تک نمونه‌ای، میانگین اکتسابی تحقق اصول روان‌شناسی محیطی 1.09 بالاتر از میانگین و این یافته نیز حاکی از کیفیت مطلوب ماسوله از منظر روان‌شناسی محیطی است.

assessing the realization of environmental psychology indicators in nature-compatible human settlements: case study of masuleh

introduction:the positive impact of nature-oriented human settlements on the enhancement of individuals’ physical and psychological well-being has been well-established. the field of environmental psychology facilitates a deeper understanding of this positive influence. however, a comprehensive exploration of the dimensions and principles of environmental psychology and their connection to the characteristics of nature-oriented settlements requires further investigation. this study aims to present a comprehensive framework of environmental psychology dimensions and evaluate their realization in nature-oriented settlements, specifically identifying key factors influencing the mental and social health of residents in such environments.methodology:this mixed-methods research initially employs qualitative analysis to identify dimensions and indicators of environmental psychology through deductive content analysis of relevant studies. subsequently, a researcher-designed questionnaire based on the identified principles is administered in masuleh. the collected data are analyzed using spss software with dispersion indicators (mean and standard deviation) and the one-sample t-test.findings and discussion:the study results rank the dimensions of environmental psychology from highest to lowest in masuleh as follows: environmental perceptions, individual emotions, physical and mental health, personal empowerment, cultural-social world, and personal boundaries. based on the one-sample t-test, environmental psychology in masuleh demonstrates a favorable status, with an obtained mean score of 4.09 (above the neutral score of 3).conclusion:according to the research findings and dispersion indicators, all dimensions of environmental psychology in masuleh are above the societal mean. the results of the one-sample t-test indicate an average score 1.09 higher than the societal mean, suggesting the high quality of masuleh from the perspective of environmental psychology.