شناسایی عناصر موثر بر استرس محیطی در دیواره میدان شهدای شهر کرج با بهره گیری از الکتروانسفالوگرافی

مقدمه: فضای شهری، عرصه تعامل متقابل انسان هاست. به عبارتی رفتار و احساسات انسان با محیط کالبدی ارتباط تنگاتنگی دارد و کیفیت عامل اصلی در خلق‌و‌خو و احساسات فرد نظیر استرس، ترس، شادی، غم و... است. انسان‌ها با حضور در فضاهای عمومی شهری، به‌دنبال برقراری ارتباط با سایر کاربران فضا و دست‌یابی به احساس آرامشند. این پژوهش، استرس را به عنوان احساس مورد بررسی قرار داده و پرسشش این است که چه عواملی در دیواره میدان، بر استرس محیطی تاثیر می گذارند؟ از آنجاکه براساس دیدگاه نظریه پردازان عوامل متعددی بر استرس محیطی تاثیر دارند، این نوشتار به منظور بررسی دقیق تر به بررسی تاثیر دیواره بر میزان استرس محیطی پرداخته است.روش تحقیق: در این پژوهش، با توجه به هدف پژوهش، دیواره نمای یک میدان شهری (میدان شهدای شهرکرج) به عنوان بستر پژوهش انتخاب و از روش های مبتنی بر عصب شناختی و ادراکی (ذهنی) استفاده شده است. آزمون مرتبط با عصب شناختی با همکاری بیست‌وهفت دانشجوی مقطع کارشناسی شهرسازی و با بهره گیری از دستگاه الکتروآنسفالوگرافی بی سیم 19 کاناله و استفاده از دستگاه ثبت امواج مغزی و پرسشنامه تکمیلی انجام شده است. پیش از انجام آزمون از پرسشنامه دس-21، برای سنجش استرس افراد استفاده شده که براساس آن تمامی پاسخ دهندگان در وضعیت نرمال بوده اند. داده های به دست آمده از هر دو روش به ترتیب با نرم افزار نورگاید و اس.پی.اس.اس. تحلیل شده‌اند.نتایج و بحث: با بررسی مقایسه ای امواج نیم کره سمت راست و چپ (اف 3 و اف 4) با هم و امواج جلوی سر و پس سر ( اف زد و پی زد) در مشاهده 5 فیلم دو دقیقه ای از نماها و عناصر منتخب نما که با پرسشنامه متخصصین (12 کارشناس) به عنوان مهم ترین عناصر موثر بر استرس شناخته شده بودند، مشخص شد که کدام نما و چه عناصری بر استرس محیطی تاثیر دارند. بر این اساس، مصالح، تابلوی تبلیغاتی، عناصر الحاقی و پنجره به‌ترتیب بیشترین تاثیر را در میزان احساس استرس افراد داشته اند.نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌ها مشخص شد که از دید مشاهده‌کنندگان چه عناصری از نما بر میزان استرس محیطی تاثیر دارند و چه ویژگی‌های از هر عنصر بر میزان استرس اثر دارد. بنابراین به‌نظر می‌رسد با انجام آزمون در چند نمونه مشابه و همچنین بررسی تمامی عناصر نما می‌توان، به چک لیستی برای طراحی نما دست یافت که از اعتبار قابل قبولی برخوردار باشد.

identifying the elements affecting environmental stress in the facades’ of shohada square in karaj applying brain electroencephalography

urban space serves as a main realm for human interaction, wherein human behavior and emotions are intricately intertwined with the physical environment. notably, the quality of the urban environment significantly impacts an individual’s mood and emotional state, encompassing feelings of stress, fear, happiness, and sadness. this research paper examine whether the urban spaces’ facade contributes to environmental stress. given that environmental stress is believed to be influenced by various factors in accordance with theory, this study specifically investigates the influence of facades on the extent of environmental stress. to fulfill the objectives of this research, the facade of shohada square in karaj was selected as the case study, employing neurocognitive and perceptual (subjective) methodologies. the neurocognitive assessment involved the collaboration of twenty-seven undergraduate urban planning students, utilizing a wireless electroencephalography device with 19 channels for brainwave recording, along with a supplementary questionnaire. before conducting the examination, the dass-21 questionnaire was employed to measure the participants’ stress levels, ensuring that all participants were in a normal psychological state. the acquired data from both tools were subsequently analyzed employing neurorguide and spss software. by comparing the wave patterns of the left and right hemispheres (f3 and f4) along with those in front and behind the head (fz and pz), while participants observed five two-minute videos encompassing selected views and elements within the urban facades, which were subsequently evaluated by a group of experts via a questionnaire, twelve elements deemed highly influential in inducing stress were identified. consequently, it was determined which specific views and elements had an impact on environmental stress levels. furthermore, the post-test questionnaires provided insights into the significant features of facade elements that influence the level of stress experienced by individuals. a comparison of these features highlighted that materials, advertising boards, additional elements, and windows had the most substantial influence on an individual’s perceived level of stress.