بررسی شیوع علائم جسمی پایدار در بیماران کووید-19 ترخیص‌شده از بخش مراقبت‌های ویژه بیمارستان شهید بهشتی کاشان

زمینه و هدف: پایداری علائم پس از ابتلا به کووید-19 یکی از دغدغههای مهم بالینی است و شواهد کافی درباره شیوع و عوامل مرتبط با آن وجود ندارد. این مطالعه با هدف تعیین شیوع علائم و نشانههای جسمی پایدار و عوامل احتمالی مرتبط با آنها در بیماران مبتلا به کووید-19 بستریشده در بخش مراقبتهای ویژه، پس از گذشت 12 تا 18 ماه انجام شد.روش بررسی: در این مطالعه مقطعی، پس از تطبیق با معیارهای ورود و خروج، 216 بیمار 18 تا 60 ساله که طی سالهای 1400 تا 1401 بهعلت شدت علائم ناشی از کووید-19 حداقل به مدت 48 ساعت در بخش مراقبتهای ویژه بیمارستان شهید بهشتی کاشان بستریشده بودند، وارد مطالعه شدند. تعدادی از بیماران بهعلت عدم پاسخ به تماس تلفنی، عدم تمایل به همکاری یا فوت از مطالعه خارج شدند و در نهایت 181 بیمار بررسی شدند. علائم پایدار و عوامل احتمالی مرتبط با آنها از طریق تماس تلفنی و بر اساس چکلیست از پیش طراحیشده ارزیابی شد. دادهها با نرمافزار spss نسخه 26 تحلیل شدند.یافته ها: پس از تطابق با معیارهای ورود و خروج 216 نفر وارد این مطالعه شدند که از این تعداد نیز 35 نفر (16٪) به دلایلی مانند عدم پاسخ به تماس تلفنی، عدم تمایل به همکاری و یا فوت از گروه مورد مطالعه حذف گردیدند؛ در نهایت بررسیها روی 181 بیمار صورت گرفت؛ از این تعداد 88 بیمار (48٪) بهبودی کامل یافته و از هیچ علامت پایداری شکایت نداشتند و 93 بیمار (52٪) از علائم پایدار مورد بررسی در مطالعه رنج می بردند. شایع ترین علائم پایدار در میان بیماران کووید-19 بستریشده در بخش مراقبتهای ویژه پس از گذشت یک بازه زمانی 12 تا 18 ماهه به ترتیب شامل: دیسپنه با فعالیت بیش از حد معمول(57 نفر- 31.5٪)، سرفه (21نفر- 11.6٪) و درد عضلانی(14 نفر-7/73٪) بود. مابقی بیماران نیز از تداوم علائمی مانند اختلال بویایی، درد مفاصل و درد عضلانی رنج میبردند. از سوی دیگر بررسیها نشان داد که دو علامت دیسپنه با فعالیت بیش از حد معمول و دیسپنه با فعالیت معمول با مدت بستری بیماران در بخش مراقبتهای ویژه (icu) در ارتباط است و دو علامت درد مفاصل و دیسپنه با فعالیت بیش از حد معمول با مدت کلی بستری بیماران مرتبط است. در خصوص نقش عواملی مانند سن، جنس و ابتلا به بیماریهای زمینه ای، در ایجاد علائم پایدار نیز ارتباط معنیداری یافت نشد.نتیجه گیری: تعداد قابل توجهی از بیماران مبتلا به کووید-19 که بهعلت شدت علائم ناشی از بیماری، در بخش مراقبتهای ویژه بستری گردیده اند، علائم پایدار را حتی پس از گذشت یه بازه زمانی 12 تا 18 ماهه پس از ابتلا به بیماری کووید-19 تجربه میکنند؛ که علائم مذکور، بعضاً میتواند منجر به کاهش کیفیت زندگی این افراد گردد. لذا با عنایت به جامعه آماریِ بزرگ بیماران بهبود یافته از کووید-19 و شیوع بالای علائم پایدار، توصیه میگردد که مطالعات گسترده تری در این خصوص صورت پذیرد و منابع و حمایت های لازم جهت بهبودی و افزایش کیفیت زندگیِ این دسته از بیماران در نظر گرفته شود.