بررسی و مقایسه‌ی مفهوم حیات از دیدگاه زیست‌شناسی و حکمت متعالیه

مساله‌ی حیات از جمله مسائل میان رشته‌ای است که همواره برای فیلسوفان و دانشمندان علوم تجربی مطرح بوده است. در فلسفه‌ی اسلامی به ویژه در حکمت متعالیه به صورت مبسوط به این مسئله پرداخته شده است. حیات از نظر ملاصدرا به عنوان یک امر متعالی مورد بررسی قرار می‌گیرد. از نظر ملاصدرا حیات مساوق وجود است، اما مقصود وی از وجود، وجود مجرد است. از نظر وی هر جا موجودی تحقق دارد، حیات هم تحقق دارد که این وجود یا مجرد محض است که در این صورت، حیات آن ذاتی است و یا آمیزه‌ای از مجرد و مادی است که در این صورت حیات چنین موجودی به واسطهی وجود و بعد تجردی آن است. بنابراین همه‌ی موجودات مادی دارای حیات می‌باشند؛ از جماد گرفته تا انسان. اما در زیست‌شناسی، حیات شامل بخشی از موجودات عالم طبیعت است. از این‌رو در این پژوهش پس از ذکر تعاریف حیات زیستی و شعوری، شباهت‌ها و تفاوت‌های این دو تعریف مطرح شده است و پس از آن تفاوت‌ها و شباهت‌های مصادیق حیات از دیدگاه فلسفه و زیست‌شناسی بیان شده است. به نظر می‌رسد تعامل بین علوم زیستی و فلسفه منجر به فهم دقیق‌تری از مساله حیات می‌شود.

study and comparison of the concept of life from the perspective of biology and transcendental wisdom

the interdisciplinary issue of life has always been open to discussion for philosophers and scholars of empirical sciences. in islamic philosophy, especially in transcendental philosophy, this issue has been addressed in detail. life is studied as a transcendental matter from mullā ṣadrā’s perspective. mullā ṣadrā considers life to be the equivalent of existence, but what he means by existence is abstract existence. accordingly, wherever a being is realized, life is also realized; that means, the being is either merely abstract, in which case its life will be intrinsic, or a mixture of abstract and material, in which the life of such an entity is through its existence and its abstract dimension. therefore, all material entities, from inanimate objects to humans, enjoy life. this is while in biology, life includes only a part of the creatures of the natural world. in this research, first the definitions of biological and conscious life, the similarities and differences of these two definitions are presented, and then the differences and similarities of the examples of life are explained from the perspective of philosophy and biology. ultimately, it seems that the interaction between biological sciences and philosophy leads to a more accurate understanding of the issue of life.