جستاری در ارتقای سلامتِ روانیِ جوانان مبتنی بر ارتقای منظر شهری (مطالعه موردی : پارک پردیسان تهران )

فضاهای سبز شهری به‌عنوان بخشی از زیرساخت‌های حیاتی، علاوه بر کارکردهای زیست‌محیطی، در ارتقای کیفیت زندگی و سلامت روان شهروندان نقش موثری دارند. در این میان، اکوپارک‌ها با تلفیق کارکردهای تفریحی، آموزشی و زیست‌محیطی، ظرفیتی مناسب برای تقویت تعاملات اجتماعی سالم و احساس تعلق به مکان فراهم می‌کنند. این پژوهش با تمرکز بر پارک پردیسان تهران، ظرفیت‌های منظر این فضای سبز را در بهبود سلامت روانی جوانان بررسی می‌کند. در پرتو چالش‌های معاصر شهر (رشد جمعیت، گسترش فناوری و پیامدهایی چون آلودگی و پسماند)، بازنگری در طراحی و بهره‌برداری از فضاهای سبز ضرورت دارد. روش پژوهش آمیخته (کمی–کیفی) است و جامعه‌ی آماری جوانان 20 تا 34 سالِ مراجعه‌کننده به پارک پردیسان را دربر می‌گیرد. یافته‌ها نشان می‌دهد عواملی نظیر انعطاف‌پذیری فضاها، تنوع و پیچیدگی مطلوب، بازی‌وارسازی عناصر طبیعی، پیوند موثر با فضاهای باز، امکان بازی–مشارکت، کیفیت مبلمان و چیدمان، تنوع عناصر طبیعی، و کاربرد سنجیده‌ی رنگ و شگفتی، در ارتقای سلامت روانی جوانان اثرگذار است. بر این اساس، بهبود هدفمند مولفه‌های منظر شهری در پردیسان—با تاکید بر تنوع زیستی–ادراکی، انعطاف فضایی و مشوق‌های تعامل اجتماعی—می‌تواند به کاهش استرس شهری، ارتقای فرهنگ زیست‌محیطی و پشتیبانی از مسیر توسعه‌ی پایدار شهری بینجامد.

a study on enhancing the mental health of youth based on urban landscape improvement (case study: pardisan park، tehran)

urban green spaces, as part of vital urban infrastructure, play a significant role not only in environmental sustainability but also in enhancing quality of life and citizens’ mental health. among them, eco-parks, through the integration of recreational, educational, and ecological functions, provide an appropriate capacity for fostering healthy social interactions and a sense of place attachment. this study focuses on pardisan park in tehran, examining the landscape capacities of this green space in improving the mental health of young people. in light of contemporary urban challenges—population growth, technological expansion, and their consequences such as pollution and waste generation—revisiting the design and management of urban green spaces has become a necessity. the research adopts a mixed-methods approach (quantitative–qualitative), and its statistical population includes young visitors aged 20–34 years in pardisan park. the findings indicate that factors such as spatial flexibility, desirable diversity and complexity, gamification of natural elements, effective connection with open spaces, opportunities for play and participation, furniture quality and layout, diversity of natural components, and the thoughtful use of color and surprise significantly contribute to improving youth mental health. accordingly, targeted enhancement of urban landscape components in pardisan—with an emphasis on perceptual–biodiversity variety, spatial flexibility, and incentives for social interaction—can reduce urban stress, promote environmental culture, and support pathways toward sustainable urban development