تحلیل کتاب سنجی روند جهانی ساختمان‌های پایدار (2020–2025): با تمرکز بر ادغام فناوری‌های هوشمند در مدیریت انرژی، بهبود کیفیت زندگی و کاهش اثرات زیست‌محیطی

رشد پرشتاب شهرنشینی، تغییرات اقلیمی و محدودیت منابع انرژی، ضرورت توسعه ساختمان‌هایی با مصرف بهینه انرژی، تاب‌آوری محیطی و بهره‌گیری از فناوری‌های هوشمند را بیش از پیش آشکار کرده است. با وجود پیشرفت‌های چشمگیر در حوزه‌های هوش مصنوعی، اینترنت اشیاء و مدل‌سازی اطلاعات ساختمان، همچنان چالش‌هایی جدی در یکپارچه‌سازی عملی این فناوری‌ها، ارزیابی عملکرد واقعی و پذیرش اجتماعی آن‌ها باقی مانده است. این پژوهش با هدف تحلیل کتاب‌سنجی روند جهانی تحقیقات در زمینه ساختمان‌های پایدار، هوشمند و کم‌اثر از نظر انتشار کربن، در بازه زمانی 2020 تا 2025 انجام شد تا الگوهای رشد، محورهای پژوهشی و پیوندهای علمی بین نویسندگان و مراکز تحقیقاتی شناسایی شود. ضرورت انجام این مطالعه در آن است که شناسایی جریان‌های علمی و خلاهای موجود، امکان جهت‌دهی کارآمدتر به تحقیقات آتی و سیاست‌گذاری‌های حمایتی را فراهم می‌آورد. داده‌ها از پایگاهlens.org استخراج و با استفاده از نرم‌افزار vosviewer (نسخه 1،6،20)، تحلیل‌های هم‌وقوعی کلیدواژه‌ها، استنادی و هم‌پیوندی کتابشناختی انجام گرفت. نتایج نشان داد که پس از رشد مداوم تا سال 2022، حوزه ساختمان‌های پایدار و هوشمند وارد مرحله‌ای از بازتنظیم موضوعی شده است که در آن فناوری‌های دیجیتال نوآورانه، مدیریت هوشمند انرژی، ارتقای کیفیت زندگی و کاهش اثرات زیست‌محیطی به محورهای اصلی توجه بدل گشته‌اند. تحلیل شبکه‌ها بیانگر خوشه‌هایی شامل مدیریت انرژی و سیستم‌های هوشمند، بهینه‌سازی و شبیه‌سازی عملکرد، ادغام انرژی‌های تجدیدپذیر، طراحی اقلیمی، کاربرد هوش مصنوعی، شهر هوشمند و ارزیابی چرخه عمر است. همچنین شکاف‌هایی در یکپارچه‌سازی کامل فناوری‌ها، ارزیابی اقتصادی و پذیرش اجتماعی مشاهده شد. یافته‌ها نشان می‌دهد آینده این حوزه بر همگرایی میان فناوری، سیاست‌گذاری و علوم انسانی استوار خواهد بود و با توسعه چارچوب‌های ارزیابی پویا، می‌توان مسیر دستیابی به ساختمان‌هایی خودکفا، تاب‌آور و سازگار با اقلیم را تسریع کرد و به محیط زیستی پایدار دست یافت.

bibliometric analysis of the global sustainable buildings trend (2020–2025): focusing on integrating smart technologies in energy management، improving quality of life، and reducing environmental impacts

the rapid growth of urbanization, climate change, and constraints on energy resources have underscored, more than ever, the necessity of developing buildings with optimized energy consumption, environmental resilience, and the integration of smart technologies. despite remarkable progress in artificial intelligence, the internet of things, and building information modeling, significant challenges remain in the practical integration of these technologies, the evaluation of their actual performance, and their social acceptance.this study was conducted with the aim of performing a bibliometric analysis of global research trends in sustainable, smart, and low-carbon-emission buildings over the period 2020–2025, in order to identify growth patterns, research fronts, and scientific linkages among authors and research institutions. the need for this research lies in the fact that identifying scientific streams and existing gaps enables more effective direction for future investigations and supportive policymaking.data were extracted from the lens.org database and analyzed using vosviewer software (version 1.6.20) to conduct keyword co-occurrence, citation, and bibliographic coupling analyses. the findings revealed that, following continuous growth up to 2022, the field of sustainable and smart buildings has entered a phase of thematic reconfiguration, in which innovative digital technologies, intelligent energy management, enhancement of quality of life, and mitigation of environmental impacts have become central areas of focus. network analysis indicated the presence of clusters encompassing energy management and smart systems, performance optimization and simulation, integration of renewable energy, climate-responsive design, artificial intelligence applications, smart cities, and life-cycle assessment. furthermore, gaps were observed in the full integration of technologies, economic evaluation, and social acceptance. the results suggest that the future of this field will be grounded in the convergence of technology, policy, and the social sciences, and that by developing dynamic assessment frameworks, the path toward achieving self-sufficient, resilient, and climate-adaptive buildings can be accelerated, ultimately contributing to a sustainable environment.