تحلیل اثرات اقتصادی سالمندی جمعیت در نظام تامین اجتماعی ایران

هدف این مقاله بررسی اثرات کلان اقتصادی شرایط موجود طرح‌های بازنشستگی در جامعه رو به سالمندی ایران بر اقتصاد کشور است. برای این منظور، از یک مدل تعادل عمومی پویا در قالب مدل نسل‌های همپوشان و اطلاعات سری‌های زمانی حساب‌های ملی از سال 1350 تا 1398 استفاده گردیده است. فرض ضمنی در این مطالعه آن است که سالخوردگی جمعیت توسط مکانیسم الگوهای مصرف، متغیرهای اقتصادی را تحت تاثیر قرار داده و الگوی مصرفی افراد در جوانی و سالمندی نیز متفاوت است و همچنین به دنبال تغییر الگوی مصرف در نسل‌های متفاوت، الگوی پس‌انداز افراد نیز متفاوت خواهد بود که به تبع آن، سرمایه‌گذاری و نرخ بهره نیز بین دو نسل یادشده، تحت تاثیر قرار خواهند گرفت. لذا در این مقاله، با در نظر گرفتن این پیش‌فرض، دو سناریو بررسی شده است. سناریوی عدم اصلاحات طرح‌های بازنشستگی و سناریوی اصلاحات طرح‌های بازنشستگی. سپس آثار شوک ناشی از تغییرات الگوی مصرف وارد‌شده بر متغیرهای کلان اقتصادی نظیر تغییرات الگوی پس‌انداز (به سبب تغییرات الگوی مصرف خانوار در دوران زندگی)، سرمایه‌گذاری، نرخ بهره، تولید ناخالص ملی سرانه و مخارج دولت در دو نظام تامین اجتماعی توازن هزینه و درآمد (payg)، و نظام تامین اجتماعی اندوخته‌گذاری کامل (ff) بررسی گردیده است. نتایج به‌دست‌آمده بیانگر این است که سالمندی جمعیت و عدم اجرای اصلاحات ساختاری طرح‌های بازنشستگی در جامعه، تولید ناخالص ملی سرانه را کاهش داده و منجر به کاهش در میزان پس‌انداز ملی سرانه نیز شده است. سناریوی دوم بیانگر این است که اجرای اصلاحات ساختاری، تولید ناخالص ملی سرانه را کمتر کاهش داده و منجر به افزایش پس‌انداز خواهد شد.

investigating and analyzing the economic effects of population aging on iran’s social security system

the purpose of this paper is to examine the macroeconomic effects of the current pension schemes in iran’s aging society on the country’s economy. to achieve this, a dynamic general equilibrium model, specifically the overlapping generations model, has been utilized, along with time series data from national accounts spanning from 1971 to 2020. the implicit assumption in this study is that population aging impacts economic variables through the mechanism of consumption patterns. consumption patterns differ between youth and old age, and as the consumption pattern changes across different generations, individuals’ savings patterns will also change. consequently, investment and interest rates will also be affected between the two generations. in this paper, two scenarios are analyzed: the scenario of no pension reforms and the scenario of pension reforms. the effects of these scenarios on macroeconomic variables such as changes in savings patterns (due to shifts in household consumption patterns throughout their lifetime), investment, interest rates, gdp per capita, and government health expenditures in the context of two social security systems—pay-as-you-go (payg) and fully funded (ff)—are examined. the results show that population aging, combined with the lack of structural reforms in pension schemes, will lead to a decrease in gdp per capita and national savings per capita. the second scenario indicates that implementing structural reforms will lead to a smaller decrease in gdp per capita and an increase in savings. keywords: population aging, retirement, social security, overlapping generations model.