ردیابی و شناسایی برخی ویروس‌‌های بیمارگر گیاهی روی داودی، نیلوفر پیچ و دیفن‌‌باخیا در ایران

به‌‌دلیل افزایش رویشی در بیشتر گونه‌‌های گیاهان زینتی، ویروس‌‌های بیمارگر گیاهی به‌‌سرعت در حال گسترش هستند. در بهار و تابستان سال 1401 نمونه‌‌هایی از گیاهان داودی با نشانه های موزائیک، بدشکلی برگ و گاهی لکه‌‌های سبزرد از فضای سبز شهرهای تهران، تبریز، یزد و شیراز و همچنین نمونه‌‌هایی از نیلوفر پیچ با نشانه های لکه‌‌های سبزرد از فضای سبز دانشکده‌‌ی کشاورزی دانشگاه شیراز و در پایان نمونه‌‌هایی از گیاهان آپارتمانی دیفن‌‌باخیا با نشانه های موزاییک و بدشکلی برگ از گلخانه‌‌های شهر یزد جمع‌‌آوری شد. برای ردیابی و شناسایی عامل یا عوامل ایجاد کننده‌‌ی نشانه های به ظاهر ویروسی در گیاهان یاد شده، واکنش زنجیره‌‌ای پلی‌‌مراز با استفاده از آغازگرهای عمومی مرتبط با خانواده‌‌های مهم در ویروس‌‌های بیمارگر گیاهی و همچنین آغازگرهای اختصاصی ویروس موزاییک خیار انجام شد. واکنش زنجیره‌‌ای پلی‌‌مراز با رونوشت برداری معکوس با جفت آغازگرهای عمومی توباموویروس‌‌ها مبتنی ‌‌بر بخشی از پروتئین پوششی ویروس، عامل ایجاد کننده‌‌ی نشانه های ویروسی در برگ‌‌های آلوده داودی را به‌‌عنوان توباموویروس‌‌ها ردیابی کرد و قطعه‌‌ای به اندازه‌‌ی 880 جفت‌‌باز تکثیر شد. همچنین در واکنش زنجیره‌‌ای پلی‌‌مراز با رونوشت برداری معکوس گیاهان آلوده نیلوفر پیچنده و دیفن‌‌باخیا با جفت آغازگرهای عمومی پوتی‌‌ویروس‌‌ها مبتنی‌‌بر چارچوب خوانشی اینکلوژن‌‌بادی هسته‌‌ای ویروس، قطعاتی به طول 350 جفت‌‌باز تکثیر شد. قطعات حاصل از تکثیر واکنش زنجیره‌‌ای پلیمراز برای انجام ترادف‌‌یابی نوکلئوتیدی دو طرفه به شرکت سینوهه ارسال شد. بر اساس توالی‌‌یابی انجام شده، عامل ویروسی آلوده کننده در برگ‌‌های داودی به‌‌عنوان ویروس موزاییک تنباکو (tobacco mosaic virus, tmv)، آلودگی برگ‌‌های دیفن‌‌باخیا به ویروس موزاییک داشین (dasheen mosaic virus, dsmv) و آلودگی نیلوفر‌‌پیچ به ویروس g سیب‌‌زمینی شیرین (sweetpotato virus g, spvg) شناسایی شد. اما ویروس در گیاهان سالم (کنترل منفی) ردیابی نشد. بر اساس اطلاعات ما این اولین گزارش از آلودگی داودی، نیلوفر پیچ و دیفن‌‌باخیا به ویروس‌‌های مذکور از ایران است.  

survey and identification of some plant pathogenic viruses from dendranthema×grandiflorum, ipomoea sp., and dieffenbachia sp. from iran

the spread of plant pathogenic viruses is exacerbated by vegetative propagation, which facilitates rapid transmission. in the spring and summer of 2022, symptomatic samples of dendranthema×grandiflorum plants exhibiting mosaic symptoms, leaf deformation, and occasional chlorotic spots were collected from green spaces in tehran, tabriz, yazd, and shiraz. additionally, ipomoea sp. samples with chlorotic spots were collected from the faculty of agriculture at shiraz university, while dieffenbachia sp. houseplant samples with mosaic symptoms and leaf deformities were obtained from greenhouses in yazd. to identify the causative viral agents in these symptomatic plants, degenerate primers targeting significant virus families, as well as specific primers for the cucumber mosaic virus, were utilized. reverse transcription polymerase chain reaction (rt-pcr) with tobamovirus-specific primers, based on a fragment of the viral coat protein, confirmed tobacco mosaic virus (tmv) infection in symptomatic dendranthema leaves, amplifying an 880 bp fragment. additionally, rt-pcr on ipomoea sp. and dieffenbachia sp. samples with potyvirus degenerate primers, targeting the nuclear inclusion body region, amplified 350 bp fragments. subsequent sequencing confirmed dasheen mosaic virus (dsmv) in dieffenbachia sp. and sweet potato virus g (spvg) in ipomoea sp. control assays indicated no viral presence in asymptomatic plants. to our knowledge, this study presents the first report of dendranthema, ipomoea, and dieffenbachia species infections with these viruses in iran.