گوناگونی ویژگی‌های رویشی، ظرفیت آنتی‌اکسیدانی و محتوای فنل و فلاونوئید کل برگ در جمعیت‌های بنفشه معطر (viola odorata l.)

بنفشه معطر (viola odorata l.) گیاهی چندساله از تیره violaceae است که به­صورت خودرو در مناطقی از شمال ایران می‏روید. این پژوهش برای بررسی گوناگونی الگوی رشد رویشی و برخی ویژگی‌های بیوشیمیایی در 10 جمعیت برگزیده گیاه بنفشه معطر در استان مازندران در اوایل بهمن 1401 پیش از آغاز گلدهی در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار انجام شد. رویشگاه‏ها شامل الیمالات، لاویج، آب‏پری، پارک جنگلی نور، سی‏سنگان، نمک‏آبرود، کلارآباد، امامزاده عبدالله، لاریجان و خشت‏سر بودند. از هر رویشگاه در هر تکرار، 10 نمونه گیاهی جمع‏آوری شد و صفات مربوط به خصوصیات رویشی، رنگدانه‌‏های نورساختی و ترکیبات فیتوشیمیایی برگ هر جمعیت ارزیابی گردید. نتایج نشان داد تمامی صفات در رویشگاه‏های مختلف تفاوت معنی‏دار نشان می‌دهند به طوری که بیشترین ارتفاع بوته و تعداد برگ در نمونه‏های مربوط به رویشگاه‏های الیمالات، لاویج و خشت‏سر مشاهده شد؛ بیشترین قطر ساقه اصلی و فرعی، وزن تر و خشک بوته، عرض و سطح برگ و قطر دمبرگ در رویشگاه‏های کلارآباد و نمک‏آبرود و سپس خشت‏سر گزارش گردید. بیشترین رنگدانه‌‏های نورساختی برگ در رویشگاه‏های غرب مازندران (کلارآباد و نمک‏آبرود) ارزیابی شد؛ بیشترین مقادیر ترکیبات فیتوشیمیایی مربوط به نمونه‌های رویشگاه لاریجان با بیشترین ارتفاع از سطح دریا (4115 متر) بود. تجزیه خوشه‏ای رویشگاه‌های مختلف بر اساس صفات اندازه‏گیری شده، جمعیت‌های مختلف بنفشه معطر را به سه گروه مجزا تقسیم‏بندی کرد. در مجموع می‏توان نتیجه گرفت که تفاوت‏های جغرافیایی، یکی از مهم­ترین پارامترهای موثر بر رشد و کیفیت گیاهان زینتی و دارویی است. اغلب صفات مورفولوژیکی، رنگدانه‌‏های نورساختی برگ بنفشه و مواد موثره مانند فنل و فلاونوئید کل در جمعیت‏های مورد بررسی دارای تفاوت زیادی بودند، که بخشی از این گوناگونی می‌تواند مربوط به ویژگی‌های ژنتیکی و بخشی وابسته به شرایط اقلیمی باشد.

variability in vegetative characteristics, antioxidant capacity, and total phenol and flavonoid content of leaves in some viola odorata l. populations

sweet violet (viola odorata l.) is a perennial and aromatic plant from the violaceae family that grows in the northern regions of iran. this research was conducted in order to investigate the biochemical diversity of 10 selected populations of the sweet violet plant in mazandaran province in 2023 in the form of a completely randomized design with three replications. the habitats included elimalat, lavij, abpari, noor forest park, sisangan, namak abroud, kalarabad, imamzadeh abdullah, larijan and khesht sar. ten samples were collected from each habitat and traits related to vegetative characteristics, photosynthetic pigments, and phytochemical compounds of leaves of each population were evaluated. to categorize populations, cluster analysis (cluster) was performed by ward’s method using sas statistical software version 9/4. the results showed significant differences in all the morpho-physiological traits across different habitats, so the highest  height and number of leaves were observed in elimalat, lavij, and kheshtsar habitats, the highest diameter of the main and secondary stems, fresh weight and plant dryness, leaf width and surface area, and petiole diameter were reported in kalarabad and namak abroud habitats and then in kheshtsar. the most photosynthetic pigments of the leaves were evaluated in the habitats of the west mazandaran (klarabad and namak abroud) and the highest amounts of phytochemical compounds were found in the larijan habitat which is located at a higher altitude above sea level (4115 m). the cluster analysis of different habitats based on the measured morphological traits and climatic characteristics divided the populations of violet into three separate groups. in general, we can conclude that geographical differences are one of the most important parameters affecting the growth and quality of native plants. most of the morphological traits, photosynthetic pigments of violet leaves, and secondary metabolites such as total phenol and flavonoids in the studied populations exhibit significant differences. some of this diversity is attributed to genetic characteristics, while another part is influenced by climatic conditions.