تحلیل اثرات مدیریت منابع آب بر پایداری اقتصادی سکونتگاه‌های روستایی (پژوهش موردی: روستاهای شهرستان مه‌ولات)

با توجه به رشد روزافزون جمعیت و خشکسالی های اخیر، تقاضا برای آب به ویژه برای روستاییان به عنوان یکی از بزرگترین چالشهای قرن حاضر همواره رو به افزایش است نظر به اهمیت موضوع مقاله حاضر به واکاوی وضعیت موجود مدیریت منابع آب و ارتباط آن با پایداری اقتصادی روستاها در شهرستان مه ولات پرداخته است. پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و از حیث روش توصیفی- تحلیلی و جمع آوری داده ها به صورت اسنادی و میدانی بوده است پرسشنامه در قالب طیف لیکرت تهیه و روایی آن توسط کارشناسان و پایایی آن توسط آلفای کرونباخ تایید شد جامعه آماری شامل 28 روستای شهرستان مه ولات بوده که از این تعداد 8 روستا با تعداد 2008 خانوار انتخاب و بر اساس فرمول کوکران 323 نمونه با روش نمونه گیری تصادفی ساده مورد پرسشگری قرار گرفتند برای تحلیل و سنجش داده ها از آزمون های تی (t) و همبستگی استفاده شد. نتایج نشان داد روستاهای مورد مطالعه از نظر مولفه های مدیریت منابع آب و پایداری اقتصادی با یکدیگر تفاوت معنی داری دارند اگر چه این روستاها پاسخهای متفاوتی نسبت به مطلوبیت هر یک از مولفه ها نشان دادند. یافته های حاصل از آزمون همچنین نشان داد مقدار محاسبه شده متغیر مدیریت منابع آب (2/68) با اختلاف معنی داری کمتر از حد مبنا می باشد و هر سه بعد ،تولید توزیع و مصرف مربوط به این متغیر به ترتیب با 2/182 2/237 و 2/294 کمتر از حد مبنا و معنی دار میباشد. در این تحقیق بجز مولفه نظارت بر برداشت که با مقدار 4/83 به صورت معنی داری بزرگتر از حد مبنا میباشد بقیه مولفه های مورد مطالعه با اختلاف معنی داری کمتر از حد مبنا بودند نتایج حاصل از سنجش میزان ضریب همبستگی بین دو متغیر مدیریت منابع آب و پایداری اقتصادی بر اساس سه روش همبستگی پیرسون اسپیرمن و کندال محاسبه و بترتیب 0/824، 0/558 و 0/415 بدست آمد و نشان داد بین این دو متغیر رابطه مثبت و معنی داری در سطح 0/05 وجود دارد بنابراین پیشنهاد میشود که مسئولان با آگاهی دادن کشاورزان و تغییر نگرش و جلب اعتماد آنها برای پذیرش روشهای مدیریت نوین منابع آب صرفه جویی آب و نشان دادن تاثیرات آن در توسعه سکونتگاه های روستایی با ارائه نتایج موفق آمیز حاصل از به کارگیری این روشها به نهادینه کردن فرهنگ مدیریت منابع آب و توانمندسازی کشاورزان کمک کنند.

analysis of the effects of water resources management on the economic sustainability of rural settlements(case study:villages of mahvelat county)

today, water resource management, especially groundwater management, is the basis for sustainable development. due to climatic conditions, our country does not have abundant water resources, and if water is used without considering its management aspect, it can create numerous problems, endangering the country's water reservoirs, especially its groundwater resources, with the risk of drying up. this article has been written with the aim of analyzing the current situation of water resource management and its relationship with the economic sustainability of rural areas. the research is practical in terms of its objective and descriptive-analytical in terms of its method. the statistical population consisted of 28 villages in the mahvelat district, of which 25% (8 villages) were selected as the sample. the research tool was a questionnaire, which was validated using the delphi technique, and its reliability was measured using cronbach's alpha coefficient and confirmed. the spatial distribution of the questionnaire was conducted with 323 samples based on the cochran formula at the village level of the selected villages. the findings of the one-sample t-test showed that there is a relationship between the calculated value of water resource management (2.68) and economic sustainable development (3.0324). the results of measuring the correlation between the two components of water resource management and economic sustainable development based on the pearson, spearman, and tau-kendall methods show that there is a direct correlation between water resource management and the economic sustainability index. since the level of significance in all three tests is less than 0.05, the tests are significant and reliable. therefore, this article shows that water resource management leads to the sustainable economic development of rural areas and should be given special attention. consequently, this research can be used as a basis for developing policies and management programs in the area of water resources and sustainable economic development of rural areas.