تحلیل عوامل موثر بر اشتغال بهره‌برداران بخش کشاورزی به فعالیت‌های غیرکشاورزی در شهرستان سبزوار

در سال‌های اخیر، بخش غیرکشاورزی به‌گونه‌ای گسترده به عنوان ابزاری برای کاهش فقر روستایی و ایجاد اشتغال سودآور برای نیروی‌کار روستایی شناخته شده است. در ایران فعالیت‌های غیرکشاورزی در مناطق روستایی به علت خشکسالی‌های اخیر کشور، بحران منابع آب و گرایش جوانان روستایی به این نوع فعالیت‌ها رشد زیادی داشته است. به طوری‌که بر مبنای سرشماری نفوس و مسکن در سال 1395، 7/49 درصد از شاغلان مناطق روستایی در کل کشور در بخش غیرکشاورزی شاغل بوده‌اند. از این‌رو، پژوهش حاضر به تحلیل عوامل موثر بر اشتغال بهره‌برداران بخش کشاورزی به فعالیت‌های غیرکشاورزی در شهرستان سبزوار پرداخته است. داده‌ها با تکمیل پرسشنامه و روش‌نمونه‌گیری تصادفی ساده در دسترس از 208 نفر از کل کشاورزان این شهرستان در سال زراعی1400-1399به دست آمده و با بهره‌گیری از مدل لاجیت دوگانه تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که تعداد 112 نفر (8/53 درصد) از کشاورزان دارای فعالیت غیرکشاورزی‌اند که حدود 6/19درصد (22 نفر) از آنان فعالیت دولتی، 4/30 درصد فعالیت خصوصی و 50 درصد از کشاورزان به صورت آزاد به فعالیت غیرکشاورزی مشغول‌اند. نتایج مدل لاجیت نیز نشان داد که عوامل اجتماعی-اقتصادی شامل سطح تحصیلات و تعداد اعضای خانوار کشاورز، اثر مثبت و از سوی دیگر متغیرهای سن کشاورز، سطح زیرکشت، تجربه فعالیت کشاورزی، تنوع فعالیت کشاورزی و میزان درآمد کشاورزی اثر منفی بر احتمال اشتغال کشاورزان به فعالیت غیرکشاورزی دارند. پیشنهاد می‌شود که دولت با بالا بردن سطح توانایی‌های فنی و مهارتی روستاییان از طریق ارائه خدمات آموزش‌ فنی حرفه‌ای متناسب با ایجاد کارآفرینی در مناطق روستایی در سطح مدارس و دانشگاه‌ها اقدام کند.

analysis of factors affecting the employment of agricultural sector farmers in non-agricultural activities in sabzevar city

in recent years, the non-agricultural sector has been recognized as a tool to reduce rural poverty and create employment for the rural labor. in iran, non-agricultural activities in rural areas due to recent droughts, water resources crisis and the tendency of rural youth to non-agricultural activities has grown so much that according to the census of population and housing in 2017, 49.7% of rural employees have been employed in the non-agricultural sector. this study investigates the factors affecting on employment of farmers in non-agricultural activities in sabzevar city. data were obtained of simple random available sampling method from 208 farmers in this city in the year 2021-2022 and were analyzed using the logit model.the results showed that 112 people of farmers had non-agricultural activities, of which about 19.6% had government activities, 30.4% were private, and the largest number of farmers are freely engaged in non-agricultural activities. the results of the logit model showed that factors, including the level of education and the number of members of the farmer's household, have a positive effect, and the variables of the age of the farmer, the cultivation level, the experience of agricultural activity, the diversity of agricultural activity and the amount of agricultural income have a negative effect on farmers' employment in non-agricultural activity. the government take action by raising the level of technical and skill abilities of villagers by providing technical and professional education services in accordance with the creation of entrepreneurship in rural areas at the level of schools and universities.