>
Fa   |   Ar   |   En
   رده‌شناسی ساخت موصولی فارسی  
   
نویسنده محمودی سولماز
منبع علم زبان - 1399 - دوره : 7 - شماره : 12 - صفحه:303 -325
چکیده    ساخت موصولی یک گروه حرف تعریف مرکب است که شامل هسته‌ موصولی و بند موصولی است و آن دو با هم یک سازه نحوی تشکیل می دهند. این ساخت توزیع گروه حرف تعریف را دارد. بند موصولی فارسی بند پیرو پسااسمی است که دارای ترتیب خطی حرف تعریف اسم بند است. این مقاله با تحلیل 1200 جمله‌ حاوی بند موصولی که برگرفته از آثار زبان‌شناسان و دستورنویسانی همچون انوری، شفائی، غلامعلی‌زاده، لازار، باطنی، نجفی، مشکوه‌الدینی... است، به بررسی بندهای موصولی فارسی براساس مطالعات بینازبانی و البته درون‌زبانی می پردازد که شامل راهبردهای مختلفی است برای صورت بندی ساخت موصولی (ارتقاء ضمیر موصولی و به جاماندن ردّ و یا اشتقاق در پایه‌بودن متمم نما و حضور ضمیر ابقایی/خلاء در جایگاه موصولی)، شقوق بند موصولی به لحاظ حضور هسته، سلسله‌مراتب جایگاه هسته (برونی، درونی)، و ترتیب خطی هسته (آغازی، پایانی) و بند، انواع هسته در بند موصولی توصیفی و توضیحی، ترتیب جایگاه حرف ‌تعریف، هسته‌ اسمی و بند موصولی در زبان فارسی، جایگاه وقوع موصولی‌سازی، ضمیر ابقائی، امکان و عدم امکان لانه گیری بندهای موصولی و امکان و عدم امکان حرکت بند موصولی. بنابراین، ابتدا براساس مشاهدات به تعمیم و توصیف همگانی می‌رسیم و سپس، از تشابهات بین زبان ها که از طریق مقایسه‌ بینازبانی به‌ دست می آید، تبیین می دهیم که علت شباهت و تمایل زبان ها می تواند اشتراک تاریخی، شناختی، پردازشی، معنایی و کاربردشناختی باشد، زیرا ملاحظات نقش مولفه های برون زبانی در توصیف رده شناختی اجتناب ناپذیر است.
کلیدواژه بند موصولی، ضمیر ابقائی، حرکت بند، هسته‌ موصولی، لانه‌گیری، هسته‌نما، رده‌شناسی
آدرس دانشگاه آتاترک, ترکیه
پست الکترونیکی solmaz.mahmoodi@grv.atauni.edu.tr
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved