>
Fa   |   Ar   |   En
   چنددستوری شدگی فعل خواستن در زبان فارسی؛ مطالعه‌ای شناختی در چارچوب طرحواره‌های رخدادی بنیادین  
   
نویسنده دستلان مرتضی
منبع علم زبان - 1399 - دوره : 7 - شماره : 12 - صفحه:73 -104
چکیده    چنددستوری‌شدگی فرایندی است که طی آن یک صورت زبانی، نقش های دستوری گوناگونی را در ساخت های متفاوت به نمایش می‌گذارد. به عبارت دیگر، یک صورت زبانی درعین حال که مفهوم واژگانی خود را حفظ می‌کند، چند مسیر متفاوت را در بستر دستوری شدگی طی می‌کند و در هر کدام به ایفای نقشی متفاوت می‌پردازد. فعل خواستن نمونه‌ای از چنددستوری‌شدگی در زبان فارسی است که می‌تواند سه نقش دستوری زمان دستوری، نمود و وجهیت را مفهوم سازی کند. فعل خواستن که به عنوان فعل واژگانی و با معنای طلب کردن چیزی، در قالب طرحواره‌ رخدادی بنیادین تمایل قرار دارد، با اعمال حلقه‌های مختلف فرایند دستوری‌شدگی و در قالب طرحواره‌های مرکب به بیان مفاهیم دستوری مختلف می‌پردازد. این فعل در قالب طرحواره‌ مرکب سریالی، زمان دستوری آینده را مفهوم سازی می‌کند. فعل خواستن در چارچوب همین طرحواره، نمود تقریب را که نشان دهنده‌ عملی در شرف وقوع در زمان حال و گذشته است و نمود اجتنابی را که بیانگر عملی در شرف وقوع در گذشته است که محقق نشده، مفهوم سازی می کند. فعل خواستن در قالب طرحواره‌ مرکب سنجشی به بیان مفهوم وجهیتی جدید تحت عنوان وجهیت پیشنهادی می‌پردازد که در آن گوینده مجوز انجام عمل را از مخاطب طلب می‌کند و جهت انجام عمل پیشنهاد می‌دهد. دلیل دستوری شدگی متعدد یا همان چنددستوری شدگی فعل خواستن را می‌توان پرکردن خلاء‌های زبانی و پاسخ به نیاز زبان برای بیان مفاهیم دستوری مختلف دانست.
کلیدواژه چنددستور شدگی، زمان دستوری، نمود، وجهیت، فعل خواستن، زبان فارسی
آدرس دانشگاه پیام نور مرکز تهران, گروه زبانشناسی, ایران
پست الکترونیکی mo.dastlan@pnu.ac.ir
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved