>
Fa   |   Ar   |   En
   تاثیر تکیه واژگانی بر ویژگی‌های کیفی واکه‌های ساده زبان فارسی  
   
نویسنده مدرسی قوامی گلناز
منبع علم زبان - 1392 - دوره : 1 - شماره : 1 - صفحه:41 -56
چکیده    در برخی زبان‌ها کیفیت واکه در هجای بی‌تکیه تغییر می‌کند. در آواشناسی فیزیکی، این ویژگی یعنی عدم حصول ویژگی‌های کیفی ایده‌آل واکه در شرایطی خاص و گرایش واکه‌ها به سمت مرکز فضای واکه‌ای را، کاهش واکه‌ای می‌نامند. تحقیقات پیشین نشان داده‌اند که فضای واکه‌ای فارسی در هجای بی‌تکیه کوچک تر و مرکزی‌تر از هجای تکیه‌بر است و بر این اساس تغییر کیفیت واکه را یکی از همبسته‌های صوت‌شناختی تکیه واژگانی در زبان فارسی دانسته‌اند. در پژوهش حاضر، تاثیر تکیه بر دیرش و ویژگی‌های کیفی واکه‌های ساده فارسی در هجای باز تکیه‌بر و بی‌تکیه واژه‌های دوهجایی در گفتار 14 زن و مرد فارسی‌زبان به لحاظ صوت‌شناختی بررسی شد. نتایج نشان داد که دیرش واکه در هجای باز بی‌تکیه کاهش می‌یابد، اما فضای واکه‌ای نه تنها کوچک تر و مرکزی‌تر نمی‌شود، بلکه نسبت به حالت تکیه‌بر گسترده‌تر نیز هست.کیفیت واکه‌ها در هجای باز بی‌تکیه تغییر می‌کند، اما این تغییر به لحاظ آماری برای همۀ واکه‌ها معنی‌دار نیست. پژوهش‌های پیشین نشان داده‌اند که در شرایطی که دیرش کاهش می‌یابد، اندام‌های گفتاری می‌توانند سریع تر حرکت کنند تا ویژگی‌های ایده‌آل واکه حاصل شود و کاهش دیرش لزوماً با کاهش فضای واکه‌ای همراه نیست. بر این اساس، نمی‌توان در مورد تغییر کیفی واکه‌ها و کاهش واکه‌ای در هجای بی‌تکیه در زبان فارسی حکم کلی داد، چرا که عواملی چند از جمله میزان شمردگی گفتار، نوع هجا، طول و نوع واژه در کنار تکیه بر ویژگی‌های کیفی واکه تاثیر می‌گذراند.
کلیدواژه همبسته‌های صوت‌شناختی تکیه، کیفیت واکه، کاهش واکه‌ای، فضای واکه‌ای، زبان فارسی
آدرس دانشگاه علامه طباطبائی, ایران
پست الکترونیکی modarresighavami@atu.ac.ir
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved