تحلیل انسجام درونیِ برساخت مفهومیِ دین‌داری سنت‌گرا و عقل‌گرا در اینستاگرام

این پژوهش با هدف تحلیل انسجام درونی عناصر سبک‌های دین‌داری سنت‌گرا و عقل‌گرا براساس برساختی که در شبکه اجتماعی اینستاگرام داشتند، انجام شده است. در این راستا، صفحات پرمخاطبی که تولیدکننده محتوای دینی هستند، انتخاب شده‌اند و از نتنوگرافی یا مردم‌نگاری آنلاین برای تشخیص مقوله‌های دین‌داری سنت‌گرا و عقل‌گرا استفاده شده است. در گام دوم، برای ارزیابی انسجام درونی دین‌داری سنت‌گرا و عقل‌گرا، روش تحلیل محتوا به کار گرفته شده است. براساس یافته‌ها، دین‌داری سنت‌گرا با 10 مقوله- که پای‌بندی به اصول دین در آن محوریت داشت و واجبات دینی با تاکید بر نماز، در آن دارای ارجحیت بود- بازتعریف شده است. در ارزیابی انسجام درونیِ دین‌داری سنت‌گرا، مهم‌ترین تضاد درونی، تلاش برای رهایی از موضوعات تفرقه‌برانگیز است. همچنین پای‌بندی به اصول دین و اجتناب از فرقه‌گرایی- که به حاشیه‌سازی برای دین و تفرقه‌افکنی میان پیروان دین منجر می‌شو‌د- موردتاکید جدی این نوع از دین‌داری است. دین‌داری عقل‌گرا نیز با 8 مقوله بازشناسی‌شده که محوریت مقوله‌ها را عقلانیت، اندیشیدن و استدلال منطقی تشکیل می‌دهند. مهم‌ترین تضاد درونی دین‌داری عقل‌گرا، ناشی از ته‌نشست مفاهیم سایر گونه‌های دین‌داری در اذهان حامیان این سبک از دین‌داری است که انسجام درونیِ این نوع از دین‌داری را با چالش مواجه کرده است.

internal coherence analysis of the conceptual construction of traditionalist and rationalist religiosity on instagram

this study was conducted with the aim of analyzing the internal coherence of elements of traditionalist and rationalist religiosity styles based on their construction on instagram social network. in this regard، popular pages that produce religious content have been chosen and “nethnography” or online ethnography was used to distinguish between traditionalist and rationalist religiosity categories. in the second step، content analysis was used to assess the internal coherence of traditionalist and rationalist religiosity. based on the findings، traditionalist religiosity was redefined with 10 categories، in which adherence to religious principles was central and religious obligations with an emphasis on prayer was given priority. in assessing the internal coherence of traditionalist religiosity، the most important internal conflict is the attempt to escape from divisive issues. also، adherence to the principles of religion and avoidance of sectarianism -which leads to marginalization of religion and division among followers of religion- is a serious emphasis of this type of religiosity. rational religiosity has also been recognized with eight categories the core of which are rationality، thinking، and logical reasoning. the most important internal contradiction of rational religiosity is the sedimentation of concepts of other types of religiosity in the minds of supporters of this style of religiosity، which has challenged the internal coherence of this type of religiosity.