الگوهای بهره‌‌برداری از عروسک‌‌های بومی گیلان در تلویزیون ایران

هدف این پژوهش عبارت است از: ارائۀ الگوی بهره‌برداری از عروسک‌های بومی گیلان، برای برنامه‌سازی تلویزیونی و دست‌یابی به ویژگی‌های ساختاری و محتوایی مناسب برای برنامه‌سازی با عروسک‌های بومی است. تحقیق حاضر، پژوهشی کیفی، کاربردی و توصیفی است. روش این تحقیق مطالعۀ موردی و روش جمع آوری اطلاعات، نمونه گیری هدفمند است. بر اساس یافته‌های پژوهش، عروسک‌های بررسی‌شده، عروسک‌ها و تن‌پوش‌های مربوط به آیین‌های آهوچره، رابرچره و عروس‌گولِی و همچنین عروسک‌های کتراگیشه و وَیو هستند. در این میان عروسک‌های آیین‌های آهوچره، رابرچره، کتراگیشه و عروس‌گولی نمایشی محسوب می‌شود و عروسک ویو، عروسک-بازیچه می-باشد. با توجه به امکانات فنی و محتوایی موجود در رسانۀ تلویزیون، می توان یافته های پژوهش حاضر را به عنوان مواد لازم برنامه سازی عروسکی در تلویزیون استفاده نمود. در آیین آهوچره هم شیء نمایشی یافت می‌شود و هم تن‌پوش و شخصیت‌های نمایشی و اشعار معنادار. در آیین رابرچره تن‌پوش آهو یا آفو دیده‌ می‌شود. در نمایش آیینی عروس‌گولِی سه تن‌پوش اصلی موجود است که علاوه بر ظاهر آن‌ها ارتباط شخصیت‌هایشان می‌تواند دست‌مایۀ ساخت برنامه‌های نمایشی عروسکی شود. کتراگیشه یک عروسک بومی است که برای آیین‌های آفتاب‌خواهی و باران‌خواهی با کف‌گیر چوبی ساخته می‌شود. در این آیین‌ها نیز محتوای آیین و شیوه ساخت عروسک، هردو قابل‌توجه‌ و قابل‌برداشت هستند. درنهایت عروسک ویل (ویو) که از ویژگی ظاهری و پوشش آن می‌توان استفاده کرد.بر اساس یافته‌های فرمی و محتوایی این پژوهش می‌توان از عروسک‌های بومی مورد بررسی، برداشت‌های متنوعی در جهت غنی‌تر شدن هنر عروسکی تلویزیون انجام داد و آن‌ها را در قالب‌های مختلف تهیه و تولید برنامه‌های تلویزیونی آزمود.

patterns of utilizing guilan’s native puppets on the iranian television

the purpose of this research is to present a model for utilizing guilan’s native puppets for television programming and achieving appropriate structural and content features for programming with native puppets. this research is qualitative، applied، and descriptive. the research method is case study and the data collection method is purposive sampling. the studied puppets are puppets and costumes related to the rituals of ahochareh، raberchareh، and arus-golei، as well as the katragisheh and waio puppets. among them، the puppets of ahochareh، raberchareh، katragisheh، and arus-golei are considered performance puppets، and the wayou puppet is puppet-toy. considering the technical and content facilities available in the television medium، the research findings can be used as necessary materials for puppet programming on television. in the ahochareh ritual، both the performance object and the costumes، the characters، and the meaningful poems are found. in the raberchareh ritual، the costume of the ahu or afu is seen. in the ritual performance of the arus-golei، there are three main costumes in addition to the appearance of which، the relationship between their characters can be the subject of making puppet shows. katragisheh is a native doll made of a wooden spatula for sun-seeking and rain-seeking rituals. in these rituals، both the content of the ritual and the method of making the puppet are significant and noticeable، as well. finally، the vail (waio) doll، whose appearance and clothing can be used. based on the formal and content findings of this research، various interpretations can be made of the native puppets studied in order to enrich the art of television puppetry، and they can be tested in different formats in the process of preparing and producing television programs.