سوژه شدگی در قلمرو گفتمان دین، نشانه شناسی دینداری در سریال تلویزیونی «نون‌ خ1»

تلویزیون به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین رسانه‌های ارتباط جمعی در تولید و گسترش شناخت در جهان، در راستای ارائه‌ آموزه‌های شخصیت‌های دینی مورد استفاده قرار می‌گیرد. پژوهشگر در این تحقیق به تحلیل دین‌داری در سریال عامه‌پسند تلویزیونی نون‌خ1 پرداخته است. این پژوهش با نظر به ابعاد شش‌گانه‌ «دین‌داری» از منظر نینیان اسمارت، نظریه‌ «گفتمان، قدرت-نظارت و سوژه‌شدگی» میشل فوکو و مفاهیم «هم‌ذات‌پنداری» و «سریال عامه‌پسند»، به نحوه‌ تاثیرگذاری پیام‌های دینی بر هم‌ذات‌پنداری و سوژه‌شدگی مخاطبِ سریال‌های عامه‌پسند تلویزیونی پرداخته است. در این پژوهش همچنین با استفاده از روش نشانه‌شناسی، الگوی سه‌سطحی جان فیسک و محور همنشینی و جانشینی سوسور، پیام‌های دینی در سریال عامه‌پسند نون‌خ1 مورد واکاوی قرار گرفته است. اگرچه این سریال در ژانر اجتماعی- خانوادگی و کمدی است، یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد این نوع سریال‌ها، نشانه‌ها و پیام‌ها (زنجیره‌ نشانه‌ها)ی دینی را در پنج نوع به نمایش می‌گذارند: 1- پایان تلخِ اعمال بد که به صورت تلویحی، از عملی غیر دینی نهی می‌کند یا به عملی دینی توصیه می‌کند، 2- پایان خوشِ اعمال خوب که در آن عملی دینی تایید می‌شود و به‌نحوی تلویحی، عملی غیردینی نهی می‌شود، 3- امری ذاتی، طبیعی، عام و بی‌زمان جلوه دادن مفاهیم اعتقادی، 4- ارائه‌ مستقیم پیام‌های دینی به مخاطب، 5- ارائه‌ پیام‌هایی در مکان یا موقعیتی دینی یا با محوریت حضور روحانیت به عنوان نشانه‌های دینی یا پیام‌ها (زنجیره‌ نشانه‌ها)ی دینی در سریال به نمایش گذاشته شده‌اند. اکثرِ نشانه‌ها و پیام‌ها (زنجیره‌ نشانه‌ها)ی دینی از دسته‌ ابعاد دینیِ اعتقادی- ایدئولوژیکی، اخلاقی- احکامی و مناسکی- شعائری است و نشانه‌ها و پیام‌های دینی از دسته‌ ابعاد دینیِ روایی- اسطوره‌ای، شهودی- احساسی و اجتماعی-نهادی کمتری را شامل شده است.

subjectification in the realm of religious discourse، semiotics of religiosity in the popular tv series “noon khe1”

television، as one of the main media of mass communication in the production and expansion of knowledge in the world، is used in order to present the teachings of religious personalities .this research looks at religiosity from the perspective of ninian smart، discourse، power-surveillance and subjectification by michel foucault، and the concepts of identification and popular series، on how religious messages influence identification and subjectification. the audience of popular tv series has paid. in this research، religious messages in the popular series noonkh 1 have been analyzed using semiotics، john fisk's three-level model، and saussure's axis of association and succession. the findings of the research show that these types of serials، signs and messages (chain of religious signs) are in five types: 1- the bitter end of bad deeds، which implicitly forbids a non-religious act or recommends a religious act; 2- the happy end of good deeds، in which a religious act is approved and a non-religious act is prohibited; 3- intrinsic، natural، common and timeless manifestation of religious concepts; 4- direct presentation of religious messages to the audience; 5- presenting messages either in a religious place or situation، or centered on the presence of the clergy;it is displayed as a religious sign or message. most of the religious signs and messages belong to the categories of belief-ideological، moral-preceptive and ritual-ritual religious dimensions، and less of the religious-narrative-mythological، intuitive-emotional and social-institutional religious dimensions are included.