مقایسه سناریوهای پرداخت یارانه انرژی از نظر پیامدهای بهداشتی و زیست محیطی: تاکید بر آلودگی هوا از طریق روش ahp

زمینه. انرژی مهم ترین پیش نیاز توسعه و فعالیت های اقتصادی و اجتماعی هر کشوری است. با این حال، پرداخت یارانه به انرژی و مصرف بی رویه آن در سال های اخیر منجر به مشکلات زیست محیطی زیادی از جمله آلودگی هوا و تشدید اثرات گلخانه ای و آسیب های بهداشتی شده است. لذا هدف اصلی مطالعه، مقایسه گزینه های مختلف پرداخت یارانه های انرژی در ایران بود. روش کار. این مطالعه از نوع توصیفی-کاربردی است که بر پایه روش ahp طراحی و با استفاده از نرم افزار expert choice-11 انجام شد. در این مطالعه 3 گزینه اصلاح پرداخت یارانه های انرژی (به صورت تعدیل شده)، توقف پرداخت یارانه های انرژی و ادامه پرداخت به شکل کنونی بر اساس 12 معیار بهداشتی و زیست محیطی مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته ها. بر اساس نتایج، گزینه اصلاح پرداخت یارانه های انرژی (به صورت تعدیل شده) با وزن نسبی 503/ 0 به عنوان گزینه برتر پرداخت یارانه های انرژی در کشور انتخاب شد. گزینه های توقف پرداخت یارانه های انرژی و ادامه پرداخت به شکل کنونی به ترتیب با وزن های نسبی 377/ 0 و 119/ 0 در رتبه های بعدی قرار گرفتند. میزان ضریب سازگاری کلی، برابر و کمتر از 03/ 0 به دست آمد که نشان از درستی تصمیمات گرفته شده بود. نتیجه گیری. بر اساس یافته ها، می توان نتیجه گرفت که اصلاح پرداخت یارانه های انرژی باعث می شود منابع مالی را به صورت کارآمدتری مورد استفاده قرار داد و در جهت ارتقای خدمات بهداشتی و درمانی، یارانه امنیت غذایی، توسعه آموزش، توسعه حمل ونقل عمومی و انرژی های تجدیدپذیر صرف نمود. علاوه بر این، این گزینه می تواند برای کنترل روند افزایشی مصرف انرژی و مشکل ناترازی انرژی در کشور و بهبود شاخص های بهداشتی و زیست محیطی به ویژه آلودگی هوا اعمال شود.

comparison of energy subsidy payment alternatives in terms of health and environmental outcomes: emphasizing air pollution via the ahp method

background. energy is the most important prerequisite for the development and socioeconomic activities of any country. however, the payment of subsidies for energy and its excessive consumption in recent years have led to numerous environmental problems, such as air pollution, intensified greenhouse effects, and health damage. therefore, this study aimed to compare alternatives for paying energy subsidies in iran. methods. this descriptive-applied study was designed using the ahp method and conducted with expert choice-11 software. in this study, three alternatives of modifying the payment of energy subsidies (adjusted), removing the payment of energy subsidies, and continued payment in the current form were evaluated based on 12 health and environmental criteria. results. based on the results, the alternative modifying the payment of energy subsidies (adjusted) with a relative weight of 0.503 was selected as the best alternative for payment of energy subsidies in the country. the alternatives removing the payment of energy subsidies and continuing payment in the current form were ranked next with relative weights of 0.377 and 0.119, respectively. the overall consistency coefficient was ≤0.03, indicating the correctness of the decisions. conclusion. based on the findings, correcting the payment of energy subsidies allows for more efficient spending of financial resources on improving health and medical services, food security subsidies, developing education, public transportation, and renewable energy. additionally, this alternative can help control the increasing trend of energy consumption and address the issue of energy imbalance in the country while improving health indicators and the environment, particularly air pollution.