اَپاگوگه ارسطو و شیوه فهم منطقدانان مسلمان
|
|
|
|
|
|
|
|
نویسنده
|
بازرگانی ابراهیم
|
|
منبع
|
معارف منطقي - 1402 - دوره : 10 - شماره : 2 - صفحه:7 -24
|
|
چکیده
|
اَپاگوگه ἀπαγωγή (apagōgḗ) به قیاسی گفته میشود که کبرای آن بدیهی است، ولی صغرایش بدیهی نیست؛ اما در مقایسه با نتیجه، به همان اندازه یا حتی بیش از آن باورپذیر باشد. ارسطو این قیاس را در بخش دوم کتاب تحلیلات اولی میشناساند. این کتاب به عربی ترجمه میشود و بهدست شارحان مسلمان ارسطو میرسد؛ اما بخشهایی از آن بهدرستی فهمیده نمیشود. ازجمله عناوینی که بهدرستی ترجمه نمیشود، قیاس اَپاگوگه است. منطقدانان مسلمان با آنکه محتوای اَپاگوگه را از ارسطو ستاندند، بهجهت خطای در ترجمه، نتوانستند معنای موردنظر او را دریابند. پس کوشیدند تحلیلهایی پیش آورند که بهگونهای حضور این بخش را در کتاب تحلیلات اولی توجیه کنند. فارابی و ابنسینا هر دو آن را به استقرای تام تفسیر کردند. تفسیر آنان از آنچه ارسطو گفته است کاملاً بهدور است. این مقاله میکوشد نخست اپاگوگه ارسطو را تحلیل کند و سپس تحلیلهای فارابی و ابنسینا را آورده و در سنجه بررسی قرار دهد و خطای آنان را در این بررسی نشان دهد. روش این پژوهش، تطبیقی تحلیلی است و نشان میدهد بیدقتی در ترجمه و بسنده کردن به متن ترجمه عربی توسط این شارحان، سبب شده است که اپاگوگه هیچگاه به منطق و روششناسی مسلمانان انتقال نیابد.
|
|
کلیدواژه
|
اپاگوگه، اباغوجی، ارسطو، فارابی، ابنسینا، استقرا
|
|
آدرس
|
موسسه آموزش عالی هنر و اندیشه اسلامی, ایران
|
|
پست الکترونیکی
|
ab19277@gmail.com
|
|
|
|
|
|
|