تحلیل ساختار فکری دانش در حوزه ارزیابی آسیب‌پذیری خشکسالی‌ها

سابقه و هدف: با توجه به رو به رشد بودن مطالعات ارزیابی آسیب‌پذیری خشکسالی، انجام یک تحلیل علم‌سنجی جامع از نتایج علمی این حوزه می‌تواند به شناسایی وضعیت موجود، روندها و تاثیرات تحقیقاتی کمک کند.مواد و روش‌ها: برای ترسیم نقشه علمی این حوزه، 1131 مقاله منتشرشده بین سال‌های 1990 تا 2023 با استفاده از پایگاه داده اسکوپوس گردآوری شد و از تکنیک‌های علم‌سنجی همچون شبکه‌های همکاری نویسندگان و نقشه‌های هم‌رخدادی کلمات کلیدی بهره گرفته شد. شاخص‌های کلیدی مانند h-index، شمارش استنادات و ضریب تاثیر مجلات به منظور ارزیابی رویت‌پذیری و تاثیرگذاری تحقیق‌ها مورد محاسبه قرار گرفت. تحلیل‌های آماری با نرم‌افزار r و vosviewer انجام شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد نرخ رشد مقالات در حوزه ارزیابی آسیب‌‏پذیری خشکسالی حدود 16/5 درصد بوده و علاوه برکمیت، کیفیت و میزان استناددهی مقالات نیز افزایش یافته است. تحلیل‌های نقشه علمی یک الگوی شش خوشه‌ای را شناسایی نمود که کلیدواژه مدیریت سازگاری و آسیب‌پذیری، مهم‏ترین کلیدواژه بوده و بیشترین تکرار را داشت. تکامل موضوعی مطالعات نیز نشان داد که در سال‌های اخیر توجه به مباحث سازگاری در ارزیابی آسیب‌پذیری خشکسالی افزایش یافته و رابطه معناداری بین تعداد مدارک و استنادات (0/89r=) و بین تعداد نویسندگان و استنادات (0/17r=) مشاهده شد.نتیجه‌گیری: توجه جهانی به ارزیابی آسیب‌پذیری خشکسالی به ‌طور چشمگیری افزایش یافته و کشورهای آمریکا، چین و استرالیا در این زمینه پیشرو هستند. مدیریت سازگاری با خشکسالی به عنوان مهم‌ترین حوزه مطالعاتی شناخته می‌شود و روش‌ها و تکنیک‌های نوظهور ممکن است به تنوع و توافق بیشتری در این حوزه منجر شود.

analysis of the intellectual structure of knowledge regarding drought vulnerability assessment

background and aim: given the increasing number of studies on drought vulnerability assessment (dva), conducting a comprehensive scientometric analysis of scientific results in this field can aid in understanding the current status, trends, and impacts of research.materials and methods: to create a scientific map of this domain, a total of 1,131 articles from the scopus database, published from 1990 to 2023, were collected. scientometric techniques, such as co-authorship networks and co-occurrence networks of keywords, were employed for data analysis. key indicators, including h-index, citation counts, and journal impact factors, were calculated to assess the visibility and influence of studies. statistical analyses were performed using r software and vosviewer.findings: results indicated that the growth rate of publications in dva is approximately 16.5%, with notable increases in both the quality and citation rates of articles over the years. the scientific mapping analysis identified a six-cluster pattern, with the keyword adaptation and vulnerability management being the most frequently mentioned. the thematic evolution of studies also showed that in recent years, attention to adaptation issues in drought vulnerability assessment has increased, and a significant relationship was observed between the number of documents and citations (r=0.89) and between the number of authors and citations (r=0.17).conclusion: global attention to dva has significantly risen in recent years, with countries such as the united states, china, and australia leading the efforts. furthermore, adaptation management has emerged as the most important research area, while emerging methods and techniques in vulnerability assessment are expected to lead to greater diversity and consensus in this field.