بررسی جایگاه اذن و رضایت والدین در حج و عمره فرزند

در مواردی که انجام حج فرزند باعث اذیت والدین شود، والدین نمیتوانند فرزند خود را از انجام حج واجب نهی کنند، اما لازم است حکم انجام حج مستحبی، عمره و نیز تاخیر در ادای حج واجب در این فرض (اذیت والدین)واکاوی شود. با وجود اینکه درخصوص حج واجب فرزند بالغ، دیدگاه فقهی متفق علیه عدم اشتراط اذن والدین است و ایذاء والدین تنها میتواند فوریت انجام حج را از بین ببرد، اما در مورد اشتراط اذن پدر، یا پدر و مادر در حج مندوب فرزند بالغ دیدگاههای متفاوتی وجود دارد.مطابق نظر مشهور فقها اذن پدر یا مادر یا هر دو، برای ادای حج مستحبی فرزند شرط نیست، اما در جایی که حج مستحبی موجب ایذاء والدین میشود، گرچه مشهور قائلند که حرمت ایذاء والدین مانع تحقق استحباب حج و بطلان آن میشود، اما به نظر میرسد صحت حج استحبابی فرزند بالغ مشروط به عدم ایذاء والدین نیست و در هر صورت حج مستحبی صحیح است و تنها در صورتی که انجام حج یا فراهم آوردن مقدمات آن موجب ایذاء والدین گردد، فرزند بالغ مرتکب معصیت شده است و امکان جمع میان حکم استحبابی حج و حرمت ایذاء والدین وجود دارد؛ چراکه نهی از حج مستحبی در فرض ایذاء والدین، به امری خارج از اجزاء، شروط و اوصاف عبادت تعلق گرفته است.همچنین برخلاف نظر مشهور فقها، که اذن ولی شرعی در حج صبی را شرط میدانند، با توجه به اینکه ذات عمل حج، یک فعل مالی نیست، باید قائل شد که حج مستحبی و عمره صبی همانند سایر عبادات او (مانند نماز و روزه) نیازمند اذن ولى نیست.

the role of parental permission and consent in children’s hajj and umrah

in situations where a child’s performance of hajj harms the parents, the parents are not permitted to prevent the child from fulfilling the obligatory hajj. however, this situation necessitates a careful examination of the rulings related to the performance of recommended (non-obligatory) hajj, umrah, and the implications of delaying the obligatory hajj under such circumstances. while there is a consensus among jurists that an adult child does not require parental permission to perform the obligatory hajj, and harming parents does not nullify the obligation of performing hajj but may affect its immediacy, scholarly opinions differ regarding the necessity of parental consent—permission of the father or both parents—for undertaking the recommended hajj by an adult child. according to the predominant view among jurists, parental permission—whether from the father, the mother, or both—is not a prerequisite for an adult child to undertake the recommended hajj. however, in cases where the performance of the recommended hajj results in harm to the parents, it is commonly held that causing harm to parents precludes the actualization of the recommended hajj and thereby renders it invalid. nevertheless, it appears that the validity of an adult child’s recommended hajj is not contingent upon the absence of parental harm. rather, the recommended hajj remains valid, and if its performance or its preparatory stages result in harm to the parents, the adult child is deemed to have committed a sin. this perspective allows for combining the permissibility of the recommended hajj and the prohibition of causing harm to one’s parents, as the prohibition of the recommended hajj in the case of harming the parents pertains to an external factor not intrinsic to the essential elements, conditions, or characteristics of the act of worship. furthermore, contrary to the widely accepted opinion of jurists that the permission of a legal guardian is a necessary condition for children to perform hajj, and given that hajj performance is not inherently a financial act, it may be argued that the performance of recommended hajj and umrah by a child, like their other acts of worship such as prayer and fasting, does not require their guardian’s authorization.