مبناپژوهی شرعی مضامین همزیستی در فریضه حج در اندیشه آیت الله خامنه‌ای

حج عبادتی راهبردی در اسلام است که همه مسلمانان برای آن جایگاه ویژه‌ای قائل هستند. این جایگاه رفیع و نگرش مشترک، فرصتی برای ایجاد امت واحده و تمدن فرامرزی است. در این زمینه آیت الله خامنه‌ای تاکیدی ویژه بر تمرین عنصر «همزیستی» در حج دارند. لازمه‌های رعایت و تحقق همزیستی بسیار است که از مهمترین آنها وفق روایات و آیات، تغافل و هوشیاری بجا است.نویسنده در این مقاله با به کارگیری روش تحلیل شبکه‌ای مضامین و با استخراج مضامین محوری بیانات آیت الله خامنه‌ای (خصوصاً در دو سال گذشته) درباره حج (به دلیل پررنگ شدن گفتوگوها درباره تعطیلی موقت حج) و مراجعه به منابع حدیثی و روایی، به ابعاد عناصر همزیستی در آن مضامین محوری پرداخته است. بر اساس یافته‌ها این ابعاد شامل «معنا، عمق، گستره، پیامدها، مانع‌ها و چشم‌اندازهای همزیستی» است.

a sharia-based analysis of the foundation of the themes of coexistence in the obligation of hajj in the thought of ayatollah khamenei

hajj represents a strategic act of worship within islam, revered by all muslims. its elevated status and the collective recognition that it commands provide a unique opportunity to foster unity among the muslims and to lay the foundations for a transnational islamic civilization. within this framework, ayatollah khamenei has consistently emphasized the critical importance of practicing the principle of “coexistence” during the hajj pilgrimage. among many essential prerequisites for achieving genuine coexistence, according to narrations and verses, one can refer to proper negligence and awareness. this article employs a content network analysis approach to examine the core themes embedded in ayatollah khamenei’s recent discourses on hajj—particularly over the past two years, amid heightened discourse surrounding the temporary suspension of the pilgrimage. by integrating these thematic insights with references to hadith literature and narrative sources, the study explores the conceptual and practical dimensions of coexistence articulated in the supreme leader’s statements. the findings identify six key dimensions: the meaning, depth, scope, consequences, obstacles, and prospects of coexistence within the context of hajj.