مطالعات زیست‌محیطی منبع آلودگی خاک در مناطق دگرسانی و کانی‌سازی (موردپژوهی: شمال‌غرب مشگین‌شهر)

زمینه و هدف: خاک شمال غرب مشگین شهر که در معرض فرایندهای کانی سازی و دگرسانی قرار گرفته اند، حاوی مقادیر زیادی عناصر سمی و سنگین هستند که موجب آلودگی این منطقه می‌گردد. بر این مبنا هدف پژوهش حاضر مطالعات زیست محیطی منابع خاک در مناطق دگرسانی و کانی‌سانی در شمال غرب مشگین‌شهر می‌باشد. مواد و روش‌ها: در پژوهش حاضر به فراخور نیاز از مطالعات کتابخانه‌ای، میدانی بهره برده شده است. بدین گونه با استفاده از نقشه‌های توپوگرافی (1:250000،1:50000 ) و مطالعه ی عکس‌های هوایی (1:20000) نقشه هیدروگرافی منطقه تهیه شد. در ادامه نیز به نمونه‌برداری خاک و آماده‌سازی آن پرداخته شد. برای تجزیه ی شیمیایی خاک‌های زراعی، باغی، مرتعی و لم یزرع روی سنگ‌ها و زون‌های کانی سازی و دگرسانی این منطقه، از حدود 70 نقطه نمونه به صورت انتخابی تهیه شد. نمونه‌های خاک از افق سطحی یعنی محل نفوذ ریشه برداشته شده است. بعد از برداشت نمونه‌های خاک به وزن تقریبی یک کیلوگرم ، 500 گرم آن به عنوان نمونه شاهد نگهداری و 500 گرم آن نیز به آزمایشگاه جهت تجزیه ی شیمیایی منتقل شد. لازم به ذکر است نمونه ها به روش icp-ms مورد تجزیه ی شیمیایی قرار گرفته و مقادیر 47 عنصر مهم مورد اندازه گیری قرار گرفت. یافته‌ها: مقایسه ی نتایج به دست آمده از تجزیه ی خاک‌های منطقه با مقادیر مجاز و استانداردهای زیست محیطی موجود نشان داد که آلودگی خاک‌ها به عناصر طلا، آهن، وانادیوم، گوگرد، و آرسنیک شدید بوده و غلظت بسیاری از عناصر دیگر نیز از مقادیر استاندارد بیشتر است. بر اساس مقادیر شاخص آلودگی به کار رفته در پژوهش 55/7 درصد از نمونه ها با pi > 1 نتیجه‎‌گیری: با توجه به تشابهات نتایج مقایسات غلظت عناصر با استانداردها و حدود مجاز آن ها، فاکتورهای غنی ساز و شاخص‌های آلودگی می توان نتیجه گرفت که بیشتر نمونه های تجزیه شده از خاک منطقه مورد مطالعه آلوده هستند. با توجه به نتایج پژوهش پیشنهاد می‌گردد نسبت به خاک برداری و جابه جایی، بهسازی فیزیکی (شست وشوی خاک، فلاشینگ خاک) و بهسازی‌های بیولوژیکی (تجزیه بیولوژیکی دوغابی، بهسازی بیولوژیکی نابرجا و برجا بهسازی به روش مقاوم سازی و پایدارسازی) اقدام گردد.

environmental studies of soil pollution in alteration and mineralization areas(case study northwest meshginshahr)

background and purpose: soils in northwest meshginshahr, influenced by alteration and mineralization processes, exhibit elevated concentrations of toxic and heavy elements, resulting in significant pollution. this study evaluates the environmental sources of soil contamination in alteration and mineralization zones within the region.materials and methods: a combination of library-based research and field investigations was utilized. hydrographic maps of the region were prepared using topographic maps (1:250,000 and 1:50,000) and aerial photographs (1:20,000). soil sampling targeted agricultural, orchard, rangeland, and barren soils overlying rocks and mineralized zones, with 70 selective surface soil samples collected from the root penetration zone. each sample (~1 kg) was divided, retaining 500 g as a reference and sending the remaining portion for chemical analysis. concentrations of 47 critical elements were determined using inductively coupled plasma mass spectrometry (icp-ms).results: comparison of soil analysis data with environmental standards revealed significant contamination, particularly with gold, iron, vanadium, sulfur, and arsenic, alongside other elements exceeding permissible limits. the pollution index (pi) indicated that 55.7% of the samples were classified as polluted (pi > 1).conclusion: the alignment of elemental concentrations with environmental standards, enrichment factors, and pollution indices suggests extensive pollution in the studied soils. mitigation strategies, including soil excavation and relocation, physical remediation (e.g., soil washing and flushing), and biological remediation (e.g., slurry bioremediation, in-situ/ex-situ stabilization, and resistance-based bioremediation), are recommended to address the contamination.