تاثیر بی‌نزاکتی خانوادگی بر رفتار شهروندی سازمانی از طریق نشخوار فکری منفی

مقدمه و هدف: سلامت نیروی کار جزء کلیدی هر سازمان موفقی است. کارکنان زمانی که سالم و شاد هستند بیشتر رفتارهای شهروندی سازمانی از خود بروز می‌دهند. بی‌نزاکتی خانوادگی به‌عنوان یک متغیر مهم محسوب شده است که ممکن است بر سلامت روانی کارکنان تاثیر بگذارد و در نتیجه بر رفتارهای سازمانی مختلف از جمله رفتارهای شهروندی سازمانی تاثیر می‌گذارد؛ اما کمتر موردتوجه پژوهشگران قرار گرفته است؛ افزون‌براین، پژوهش‌های قبلی به ارتباط مستقیم بین بی‌نزاکتی خانوادگی و رفتار شهروندی سازمانی کمتر پرداخته‌اند و تنها پژوهش‌های کمّی عوامل مرتبط با آنها را در نظر گرفته‌اند. بنابراین، پژوهش حاضر‌ با هدف ارزیابی مدل مفهومی مبتنی‌بر نظریه حفاظت از منابع انجام شده است. هدف دیگر پژوهش حاضر بررسی ارتباط بی‌نزاکتی خانوادگی با رفتار شهروندی سازمانی با نقش میانجی نشخوار فکری منفی است. کارکنان دانشگاه‌های استان چهارمحال‌وبختیاری برای‌نمونه مطالعه انتخاب شدند؛ زیرا آنها با فشار کاری بیش از حد، برخورد دانشجویان و ساعات کاری طولانی مواجه هستند. بنابراین، در صورت قرار گرفتن در معرض رفتارهای بی‌نزاکتی خانوادگی، کمتر رفتار شهروندی سازمانی از خود بروز می‌دهند. کمتر پژوهشی این سه عامل را در یک مدل مفهومی در دانشگاه‌های استان چهارمحال‌وبختیاری بررسی کرده است. ازاین‌رو، پژوهش این شکاف را پر می‌کند و یافته‌ها به دانش موجود اضافه می‌کند. باوجوداین، تاثیر مشروط منابع مختلف در زمینه بی‌اخلاقی خانوادگی کمتر موردتوجه قرار گرفته است. ازاین‌رو، پژوهش حاضر این سوالات پژوهشی را مطرح می‌کند: بی‌نزاکتی خانوادگی چگونه بر رفتار شهروندی سازمانی کارکنان تاثیر می‌گذارد؟ بی‌نزاکتی خانوادگی چگونه بر نشخوار فکری منفی تاثیر می‌گذارد؟ چگونه نشخوار فکری منفی بر رفتار شهروندی سازمانی کارکنان تاثیر می‌گذارد؟ آیا نشخوار فکری منفی رابطه بین بی‌نزاکتی خانوادگی و رفتار شهروندی سازمانی را میانجی می‌کند؟روش: جامعه آماری این پژوهش کارکنان شاغل در دانشگاه‌های استان چهارمحال‌وبختیاری به تعداد 2255 نفر است که با استفاده از فرمول کوکران 600 نفر حجم نمونه انتخاب و افراد نمونه با استفاده از روش نمونه‌گیری طبقه‌ای متناسب با حجم انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه استاندارد بی‌نزاکتی خانوادگی لیم و تای (2014)، پرسشنامه استاندارد رفتار شهروندی سازمانی فاکس و همکاران (2012) و پرسشنامه استاندارد نشخوار فکری منفی فرون (2015) بود. پس از تدوین طرح مقدماتی پرسشنامه تلاش شد تا میزان روایی و پایایی پرسشنامه‌ها تعیین شود. به منظور بررسی روایی محتوایی، پرسشنامه‌ها قبل از اجرا با استفاده از نظرات استادان و خبرگان بررسی شد. به منظور بررسی روایی صوری پرسشنامه‌های یادشده توسط 10 نفر از جامعه آماری پژوهش تکمیل شد و پس از ویرایش مفهومی برخی از سوالات، ابزار اندازه‌گیری از روایی صوری برخوردار شد. نتایج تحلیل عاملی تاییدی نشان داد تمامی شاخص‌های برازش، سوال‌های بالای 0.9 هستند و این نشان‌دهنده مورد قبول بودن گویه‌هاست و ازسوی‌دیگر، پایایی پرسشنامه‌ها با روش آلفای کرونباخ به ترتیب 0.90، 0.92 و 0.90 برآورد شد و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها براساس مدل‌سازی معادلات ساختاری انجام شد.نتایج: یافته‌ها نشان می‌دهد بی‌نزاکتی خانوادگی بر رفتار شهروندی سازمانی تاثیر منفی دارد که ضریب تاثیر آن 0.66- بود و نشخوار فکری منفی در رابطه بین بی‌نزاکتی خانوادگی با رفتار شهروندی سازمانی، به‌عنوان متغیر میانجی ایفای نقش کرد. نتایج بوت‌استرپ برای مسیرهای واسطه‌ای مدل پیشنهادی را می‌توان در جدول 8 مشاهده نمود. همان‌طورکه نتایج مندرج در جدول 8 نشان می‌دهد، حد پایین فاصله اطمینان برای نشخوار فکری منفی، به‌عنوان متغیر میانجی بین بی‌نزاکتی خانوادگی با رفتارهای شهروندی سازمانی (0.0925) و حد بالای آن (0.0125) است. سطح اطمینان برای این فاصله اطمینان، 95 و تعداد نمونه‌گیری مجدد بوت‌استراپ 5000 است. با توجه به اینکه صفر بیرون از این فاصله اطمینان قرار می‌گیرد، این رابطه واسطه‌ای معنا‌دار است؛ بنابراین نشخوار فکری منفی در بین رابطه بین بی‌نزاکتی خانوادگی با رفتارهای شهروندی سازمانی، به‌عنوان متغیر میانجی ایفای نقش می‌کند.بحث و نتیجه‌گیری: باتکیه‌بر مفروضات اساسی نظریه حفاظت از منابع، پژوهش حاضر، با هدف بررسی تاثیر بی‌نزاکتی خانوادگی بر رفتار شهروندی سازمانی با نقش واسطه‌ای نشخوار منفی پرداخته است. تمام فرضیه‌های پژوهش تایید شد. یافته‌ها نشان می‌دهد بی‌نزاکتی خانوادگی از طریق نشخوار فکری منفی با رفتار شهروندی سازمانی رابطه منفی دارد. رابطه معکوس بین بی‌نزاکتی خانوادگی با رفتار شهروندی سازمانی (فرضیه 1) نشان می‌دهد که رویدادهای نامطلوب و استرس‌زا در خانواده، تلاش‌های اختیاری کارکنان را در محیط کار کاهش می‌دهد و رفتار شهروندی سازمانی را کاهش می‌دهد. این یافته‌ها با پژوهش‌های قبلی مرتبط با بی‌نزاکتی خانوادگی و نتایج کار (بای و همکاران، 2016؛ دکلرک و همکاران، 2018؛ نعیم و همکاران، 2020) همسو است. تجربه بی‌نزاکتی خانوادگی به کاهش منابع منجر می‌شود که به‌طور مخربی بر عملکرد کارکنان در محیط کار تاثیر می‌گذارد. همچنین باعث افزایش خستگی عاطفی و کاهش سطح انرژی آنها می‌شود که رفتار شهروندی سازمانی را مهار می‌کند (کویین و همکاران،2012).افزون‌براین، با افزایش بی‌نزاکتی در محیط کار، بر روابط هماهنگ بین کارکنان تاثیر منفی می‌گذارد. در نتیجه، کارکنان منابع موقعیتی کمتری را از محیط کار تجربه می‌کنند که برای رفتارهای اختیاری حیاتی است (راسیک جلاویچ، 2022). این یافته نشان می‌دهد که تجارب نامطلوب در حوزه خانواده بر رفتارهای کاری کارکنان تاثیر می‌گذارد؛ زیرا مرزبندی هر دو بسیار دشوار است. ارتباط مثبت بین بی‌نزاکتی خانوادگی و نشخوار فکری منفی (فرضیه 2) و رابطه معکوس بین نشخوار فکری منفی و رفتار شهروندی سازمانی (فرضیه 3)، بینش جدیدی را در مورد تاثیرات مخرب موقعیت‌های تخلیه منابع در حوزه خانواده بر وضعیت‌های روان‌شناختی کارکنان و نتایج کار ارائه می‌کند. یافته‌های پژوهش حاضر، در مورد نقش واسطه‌ای نشخوار منفی بسیار معنادار است (فرضیه 4). این یافته با پژوهش‌های قبلی (دو و همکاران، 2018؛ جیانگ و همکاران، 2020) مطابقت دارد که نقش مداخله‌گر احساسات منفی و حالات روان‌شناختی را در زمینه بی‌نزاکتی خانوادگی و نتایج کار مشخص کرده‌اند.پژوهش حاضر، با ایجاد نقش مداخله‌گر نشخوار فکری منفی، مسیری را در سطح کارمند ایجاد می‌کند که بی‌نزاکتی خانوادگی و رفتار شهروندی سازمانی را به هم مرتبط می‌کند. این یافته نشان می‌دهد که اگر کارکنان بتوانند از نشخوار فکری منفی در مورد بی‌نزاکتی تجربه شده در خارج از کار اجتناب کنند، می‌توان اثرات نامطلوب چنین بی‌نزاکتی را کاهش داد.

the impact of family incivility on organizational citizenship behavior through negative rumination

introduction and objectives: workforce well-being is a critical component of any successful organization. employees who are healthy and content are more likely to exhibit organizational citizenship behaviors (ocbs). family incivility, as a significant variable, may adversely affect employees’ psychological well-being and, consequently, influence various organizational behaviors, including ocbs. however, this relationship has received limited attention from researchers. furthermore, prior studies have seldom explored the direct link between family incivility and ocb, with quantitative research only marginally addressing related factors. thus, the present study aims to evaluate a conceptual model based on the conservation of resources (cor) theory. an additional objective is to examine the relationship between family incivility and ocb, with negative rumination as a mediating variable.employees from universities in chaharmahal and bakhtiari province were selected as the study sample due to their exposure to excessive workloads, student interactions, and long working hours. consequently, when subjected to family incivility, they are less likely to engage in ocb. few studies have investigated these three factors within a unified conceptual model in this regional context. this research addresses this gap and contributes to the existing literature. nevertheless, the conditional effects of various resources in the context of family incivility remain underexplored. therefore, this study poses the following research questions:1. how does family incivility affect employees’ ocb?2. how does family incivility influence negative rumination?3. how does negative rumination affect employees’ ocb?4. does negative rumination mediate the relationship between family incivility and ocb?method: the study population consisted of 2,255 employees from universities in chaharmahal and bakhtiari province. using cochran’s formula, a sample of 600 participants was selected through stratified random sampling. the research instruments included:* the family incivility scale (lim tai, 2014) * the organizational citizenship behavior scale (fox et al., 2012)* the negative rumination scale (frone, 2015)prior to distribution, the questionnaires were assessed for validity and reliability. content validity was confirmed through expert reviews, while face validity was established by administering the questionnaires to 10 individuals from the target population. confirmatory factor analysis indicated that all fit indices exceeded 0.9, confirming the acceptability of the items. cronbach’s alpha coefficients for reliability were 0.90, 0.92, and 0.90, respectively. data analysis was conducted using structural equation modeling (sem).results: the findings revealed that family incivility negatively impacts ocb (β = -0.66), with negative rumination mediating this relationship. bootstrap analysis (5,000 resamples, 95% ci) confirmed the significance of the mediation effect (lower limit = 0.0925, upper limit = 0.0125). since zero was outside this confidence interval, the mediation was statistically significant.discussion and conclusion: drawing on cor theory, this study examined the effect of family incivility on ocb, mediated by negative rumination. all hypotheses were supported. the results indicate that family incivility negatively correlates with ocb through increased negative rumination. the inverse relationship between family incivility and ocb (hypothesis 1) suggests that adverse family experiences diminish employees’ discretionary efforts at work, reducing ocb. these findings align with prior research on family incivility and work outcomes (bai et al., 2016; de clercq et al., 2018; naeem et al., 2020).