ناسازواری‌های دستوری در ویرایش جدید تاریخ بیهقی به تصحیح یاحقی و سیدی

تاریخ بیهقی از گرانبهاترین آثار تاریخی و ادبی ما و از متون تاثیرگذار بر دیگر متون منثور بعد از خود است؛ از این رو هر کاری که به منقح ساختن آن از دست‌کاری‌های بعدی یا شرح و توضیح آن کمک کند، می‌تواند مصداق پاسداشت این اثر جاودانه باشد. تصحیح چنین اثری البته دانش چندوجهی مصحح، ازجمله آگاهی از دستورِ تاریخیِ متن و نیز دوره‌ آن را می‌طلبد؛ کاری که علی‌اکبر فیاض به‌خوبی از پس آن برآمد و چنان در آن خوش درخشید که نامش با نام تاریخ بیهقی گره خورد. در سال 1388 آقایان یاحقی و سیدی تصحیح تازه‌ای از تاریخ بیهقی منتشر کردند تا اشکالاتِ تصحیح فیاض را اصلاح کنند، اما نتیجه‌ کار متاسفانه در موارد بسیاری ثمربخش نشد. انتشار ویرایش تازه‌ کتاب هم در سال 1401، انتظارات را برای اصلاح اشکالات فراوان کتاب، برآورده نکرد و به نظر می‌رسد مصححان چندان اعتقادی به وجود این اشکالات ندارند. یکی از ایرادات مه م این تصحیح، بی‌توجهی به هنجارهای دستوری موجود در متن است که فهم بسیاری از عبارت‌های آن را با دشواری روبه‌رو کرده است. در مقاله‌ حاضر پاره‌ای از این دست‌کاری‌ها در دستور زبان کتاب را که به ناسازواریِ دستوریِ متن انجامیده است، در دو بخش «صرف» و «نحو» مورد بررسی قرار می‌دهیم.

grammatical incompatibilities in the new edition of tarikh-e bayhaghi edited by yahagghi and seyyedi

tarikh-e bayhaghi is one of our most precious historical and literary works and one of the texts that influenced other prose texts after it; therefore, any work that helps to revise its later corruptions or to describe and explain it, can be an example of preserving this eternal work. editing such a work, of course, requires the editor’s multifaceted knowledge, including knowledge of the text’s grammar as well as of the period of its creation; ali akbar fayyaz managed to do it well and was so excellent in it that his name became associated with the name of tarikh-e bayhaghi. in 2009, yahagghi and seyyedi published a new revision of tarikh-e bayhaghi in order to correct the problems of fayyaz’s revision but the result of the work unfortunately led to unjustified manipulations in many cases. the publication of the new edition of the book in 1401 also subverted the expectations for the correction of many problems in their book because it seems that the editors do not believe in the existence of these problems. one of the major problems of this correction is the disregard for the grammatical norms in the text and unjustified manipulations in it, which has made it difficult to understand many of its phrases and has damaged the semantic context of the text as a whole. in the present article, we examine some of these manipulations in the grammar of the book, which have led to the grammatical incompatibility of the text, in two sections: &morphology& and &syntax&.