سنجش عوامل موثر بر کسری بودجۀ شهرداری‌ها؛ ارائۀ مدلی به روش حداقل مربعات تعمیم‏یافته (fgls)

کسری بودجه در شهرداری‌ها به فشار برای تامین منابع از روش‌های ناپایدار منجر می‌شود. مطالعۀ گزارش‏های تفریغ بودجۀ شهرداری‌ها حاکی از آن است که عمدۀ منابع شهرداری‌ها برای جبران کسری بودجه از محل ردیف‌های «عوارض بر مازاد تراکم»، «درآمد حاصل از تغییر کاربری»، «فروش اموال شهرداری»، «عوارض حذف پارکینگ» و «وام‏های دریافتی» تامین می‏شود که مصداق از میان بردن منابع زیستی نسل‌های آتی هستند و «منابع ناپایدار» محسوب می‌شوند. مهم‌ترین متغیرهای تاثیرگذار بر ردیف‏های بالا عبارت‏اند از: «قیمت زمین»، «سرانۀ تولید ناخالص داخلی منطقه‌ای»، «تعداد پروانه‌های صادره» و «تورم». در این مطالعه، با استفاده از روش داده‌های تابلویی fgls برای دورۀ زمانی 97-1390، اثر متغیرهای یادشده بر کسری بودجۀ شهرداری کلان‌شهرهای تهران، تبریز، اهواز، شیراز، قم، مشهد، کرج و رشت مطالعه شده است. یافته‌های این پژوهش در هر دو روش حاکی از اثر مثبت متغیرهای قیمت زمین و تعداد پروانه‌های ساختمانی صادره بر کسری بودجه و اثر منفی متغیرهای تورم و سرانۀ تولید ناخالص داخلی منطقه‌ای بر کسری بودجۀ شهرداری کلان‏شهرهای تحت مطالعه است. بر پایۀ این نتایج، کسری بودجه رفتاری خلاف چرخه‌ای دارد؛ بنابراین، لازم است تا در دورۀ رکود، تمهیداتی برای مقابله با رشد کسری بودجه در نظر گرفته شوند، از جمله سقفی برای تامین کسری از محل ردیف‌های ناپایدار.

using fgls to evaluate the factors influencing the budget deficit of municipalities

the municipal budget deficit leads to the pressure to provide resources from unsustainable methods. budget settlement reports of municipalities in iran indicate that their budget deficits are mainly financed by 'excess building density tolls'، 'revenues from land use change'، 'selling properties'، 'parking removal tolls'، and 'loans'، which are unsustainable sources in the sense that they destroy the living resources which belong to future generations. the most important factors influencing these sources are: 'land price'، 'regional gdp per capita'، 'the number of issued building permits، and 'inflation'. in this study، we have used the fgls method to evaluate the effects of the variables mentioned above on the budget deficits of municipalities in tehran، tabriz، ahwaz، shiraz، qom، mashhad، karaj، and rasht during 1390-1397. our findings in both methods indicate that land price and the number of issued building permits positively affect municipal budget deficits، while regional gdp per capita and inflation negatively affect them. according to this result، the municipal budget deficit is counter-cyclical. thus، during recessions، policymakers are required to take some measures to prevent municipal budget deficits from growing.