بررسی تاثیر موج شکن بر فرآیند رسوب گذاری دردهانه رودخانه (منطقه مورد مطالعه رودخانه بابلرود)

بررسی و شناخت رژیم رسوب‎گذاری و فرسایش در سواحل، یکی از مهمترین پارامترها در هنگام ساخت وساز بندرها به شمار می‌رود. بررسی منشاء رسوبات در رودخانه ها از اهمیت بالایی، جهت تصمیم گیری و مدیریت لایروبی دارد. منشاء رسوبات در رودخانه ممکن است از بالادست ( انعشابات رودخانه ها ) یا از طریق دریا باشد.در رودخانه ها ی شمال کشور، برای ذخیره اب در بالا دست ،در فصل تابستان از ورود اب به دریا جلوگیری می کنند. در نتیجه ممکن است در مصب رودخانه ، اورد رسوب از دریا به رودخانه باشد. علل مختلف بر روی نشست رسوب در رودخانه موثر می باشد. از جمله شکل هندسی رودخانه، ساخت و ساز داخل رودخانه، ایجاد موج شکن در دهانه رودخانه می باشد. هدف این مطالعه بررسی نحوه تغییرات شکل هندسی موج شکن در دهانه رودخانه (مورد مطالعه رودخانه بابلرود) جهت بررسی رفتار نشست رسوب پرداخته می شود. به منظور بررسی این موضوع در ابتدا از محدوده پروژه داده های توپوگرافی،باد و موج جمع اوری شد. و بر اساس مشاهدات میدانی به عمل آمده دو سناریو در شش ماه اول سال برای بررسی رسوب گذاری در محدوده پژوهش تعیین و مدلسازی ‌گردید.سپس با استفاده از خروجی های مدل مایک(رسوب) به بررسی تاثیر موج‌شکن بر فرآیندهای رسوب‌گذاری در رودخانه بابلرود پرداخته شد. در سناریوی 1 میزان نشست رسوبات در دهانه رودخانه در دو فصل بها ر و تابستان سال1402 به حدود 60 سانتیمتر می رسد. که میزان قابل توجهی است و مشکلات قابل توجهی برای تردد شناورها به ویژه شناورهای تفریحی و همچنین شناورهای صید کیلکا که در دهانه رودخانه توقف کردهاند ایجاد می کند . میزان نشسترسوب در داخل رودخانه نسبت به نرخ نشست در دهانه کاهش قابل ملاحظه ی دارد. و در حدود 2 الی 5 سانتیمتر می باشد. میزان رسوب گذاری نیز در سناریو 2 (رسوب ورودی از دریا به رودخانه و حوضچه بندر) افزایش قابل توجهی نسبت به میزانانتقال رسوب و افزایش ترازبستر در دهانه درمقایسه با سناریو یک داشته است. این امر لایروبی های مداوم دهانه رودخانه را جهت حفظ مسیر دریایی نیازمند است.

investigation of the effect of breakwaters on sediment deposition at the river mouth (case study of the babolrud river)

the investigation and understanding of sedimentation and erosion regimes along coastal zones are crucial for the design and development of ports. identifying the sources of river sediments is essential for effective decision-making and dredging management. sediments may originate from upstream tributaries or from marine processes. in the rivers of northern iran، water discharge to the sea is often restricted during summer to store water upstream، which can lead to sediment transport from the sea toward river estuaries. several factors affect sediment deposition in river systems، including river geometry، in-channel structures، and the presence of breakwaters at the river mouth. this study investigates the effect of geometric modifications to the breakwater at the babolrud river mouth on sediment deposition patterns. topographic، wind، and wave data from the study area were collected. based on field observations، two scenarios were defined for the first six months of the iranian year 1402 (march–september 2023) to analyze sedimentation behavior using the mike (sediment) model. in scenario 1، the sediment deposition rate at the river mouth during spring and summer reached approximately 60 centimeters، creating significant navigational challenges for recreational vessels and kilka fishing boats. within the river channel، the sedimentation rate was much lower، ranging from 2 to 5 centimeters. in scenario 2، which considered sediment inflow from the sea into the river and port basin، the rate of sediment deposition and bed-level rise near the mouth increased considerably compared to scenario 1. these results indicate that continuous dredging at the river mouth is necessary to maintain navigability and efficient port operations.